Natuur en Milieu
13 maart 2014 | door: Tjerk Wagenaar, Directeur Natuur & Milieu

Koolstofbel is tijdbom onder onze economie

Pensioenfondsen en banken hebben veel geld geïnvesteerd in bedrijven met fossiele reserves. Een groot deel van deze reserves mag nooit gedolven worden. Wie betaalt het verlies?

"Duizend miljard is het totale risico voor Europese financiële instellingen"

Pensioenfondsen, verzekeringsmaatschappijen, beleggingsmaatschappijen en banken hebben veel geld geïnvesteerd in bedrijven met fossiele reserves. Omdat we de opwarming van de aarde tot 2 graden willen beperken, mag een groot deel van deze reserves nooit gedolven worden. Wie betaalt de afwaardering en het verlies? Hoogste tijd dat de minister van Financiën en De Nederlandsche Bank, de bewakers van ons financiële systeem, de risico’s en verliezen in kaart brengen en onze economie hiervoor schokbestendig te maken. 

 

Na de aardschokken door de gasbel onder de Groningse bodem dreigt nu een koolstofbel onze economie door elkaar te schudden. Jarenlang hebben beleggers en investeerders zich rijk gerekend met grote fossiele voorraden onder de grond die nooit gewonnen zullen worden. Duizelingwekkende bedragen aan euro’s zitten in de koolstofbel waarvan niemand weet of deze zal exploderen of langzaam leeglopen.

 

Rond de 1 triljoen euro (duizend miljard) bedraagt het totale risico voor Europese financiële instellingen die uitlenen of beleggen in bedrijven met fossiele reserves. Ofwel ruim duizend keer het bedrag dat we in Nederland jaarlijks met elkaar verdienen. Dat becijferde het Sustainable Finance Lab (wetenschappelijk platform voor het verduurzamen van de financiële sector) in zijn eergisteren gepresenteerde studie aan het Europees Parlement. In deze studie is de energie-intensieve industrie nog niet meegenomen. Peter Bakker, voorzitter van de World Business Council for Sustainable Development, ziet het afhandelen van stranded assets als het grootste issue in de transitie naar een duurzame samenleving.

 

Het uiteenspatten van de koolstofbel heeft enorme effecten op individuele aandeelhouders en beleggingsmaatschappijen, waaronder pensioenfondsen. Een kwart van de waarde van onze beleggingen in de tien grootste pensioenfondsen zijn at risk om stranded asset te worden, blijkt uit een eerste verkennende studie die Natuur & Milieu liet doen. Betekent dit straks een gedwongen verlaging van de pensioenuitkeringen of moet de belastingbetaler bijspringen als pensioenfondsen op grote schaal hun beleggingen in fossiele bedrijven afschrijven? De afwaarderingen en verliezen zullen onvermijdelijk de werkgelegenheid, het consumentenvertrouwen en daarmee de hele economie raken. ‘De koolstofbel vormt een systeemrisico voor onze economie’, betoogde Jeremy Legget, Brits geoloog en groene ondernemer afgelopen week bij de presentatie van zijn boek ‘Uit de olie’.

 

Het leeglopen van de bubble is al begonnen. Het Zweedse pensioenfonds AP4 is al uit alle fossiele brandstoffen gestapt vanwege het risico op stranded assets. Het Noorse Welvaartsfonds van 600 miljard euro heeft om dezelfde reden in januari jl zijn investeringen in kolenbedrijven gehalveerd. Bedrijven waaronder Shell hebben besloten hun investeringen in zoektochten naar nieuwe fossiele voorraden radicaal te verminderen. En ook bedrijven die sterk afhankelijk zijn van fossiele grondstoffen hebben het moeilijk. Neem RWE, dat vorig jaar een verlies van 2,8 miljard heeft geleden: niet draaiende energiecentrales als icoon van stranded assets. Het lijkt erop dat individuele bedrijven en beleggingsmaatschappijen zich langzaam terugtrekken om nog zoveel mogelijk van de waarde van de koolstofbel overeind te houden. Wie als laatste handelt, betaalt straks het grootste bedrag en wij als samenleving het gelag.

 

De studie van het Sustainable Finance Lab laat zien dat de kosten voor de samenleving hoger zijn naarmate we langer blijven investeren in fossiele energie. Het is de hoogste tijd dat de bewakers van ons financiële systeem de risico’s van de koolstofbel en de schaarste aan grondstoffen in kaart brengen. Een gedegen visie op hoe snel deze bel leegloopt, wie dat gaat betalen en of ons financiële systeem deze schok aankan is noodzakelijk. Dan kunnen ze bijtijds handelen, in het belang van ons allen. De tijdbom tikt en een gewaarschuwd minister van Financiën en president van de DNB tellen voor vier. 

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Tjerk Wagenaar, Directeur Natuur & Milieu
Koolstofbel is tijdbom onder onze economie - 13 maart 2014



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer