17 maart 2014 | door: Peter Noordhoek, als betrokken CDA-lid

De uitslag wordt toch anders

Peilingen zeggen iets over het landelijk beeld, niet noodzakelijk iets over het lokale beeld. Hier gebeurt dat toch, maar op basis van mijn 'kleine-tikken-theorie' toch anders dan de peilers doen.

"Het kan eigenlijk niet; raadsverkiezingen vertalen naar landelijke uitkomsten, maar het is te leuk om te laten."

In januari heb ik voor Opiniestukken een voorspelling gedaan voor de uitslag van de gemeenteraadsverkiezing. Dat heb ik onderbouwd met mijn ‘kleine-tikken-theorie’. Het idee is dat onder bepaalde omstandigheden landelijke kiesvoorkeuren minder doorwerken dan ze ‘normaal’ doen bij een raadsverkiezing. Dit is zo’n verkiezing. Door de landelijke ‘ruis’ heen is er dan meer kans dat lokale acties en initiatieven worden gehoord: kleine tikken als regelmatig wijkbezoek, een sterke of juist zwakke lijst, de houding rond een lokaal incident. 

 

Daarmee zeg ik niet dat het nu rustig is. Wel stel ik dat gelet op de grote stabiliteit in de peilingen veel kiezers al lang hun 1e voorkeur voor een partij hebben bepaald. Die peilingen zijn eigenlijk al stabiel vanaf 2010, met de landelijke verkiezing van 2012 als afwijking op de regel, Als daar op basis van de kleine tikken aanleiding toe is, kan de kiezer verleid worden om naar een 2e partijvoorkeur gaan. Dat is nu aan de orde en daardoor meen ik dat de uitslag nog verder af zal wijken van de landelijke trend dan al verwacht.

 

Het is leuk inconsequent te zijn

Laat ik eerst de peilers recht doen, inclusief mijzelf. Peilen is altijd lastig en het maken van een vertaling van de landelijke naar de gemeentelijke trend is per definitie hachelijk. Ik zal hier niet (opnieuw) alle redenen opsommen en verwijs graag naar wat de peilers daar zelf over hebben opgemerkt op hun websites. Vervolgens doen we het natuurlijk toch. Het is zo leuk om inconsequent te zijn!

 

Iets meer serieus; de analyse waarom de uitslagen van raadsverkiezingen afwijken van landelijke verkiezingen kan een les inhouden voor het voeren van volgende campagnes. In deze campagne zie je dat de VVD vanuit het landelijke een zeer defensieve campagne is gaan voeren, terwijl de PvdA precies andersom heeft geredeneerd. De VVD krijgt gelijk (en zal aan dat gelijk waarschijnlijk vasthouden richting de Europese verkiezingen op 22 mei). Later deze week hoop ik voor ‘lange lezers’ per partij nog een voorspelling van hun campagne en hun positie te geven, aannemend dat mijn theorie werkt. Nu loop ik uit de beschikbare ruimte. Daarom kijk ik eerst nog eens naar mijn eigen partij en stel mij de vraag: klopt mijn voorspelling nog? Zo niet, dan drink ik na woensdag 19 maart een glas vol karnemelk (griebel). Zo ja, dan wordt het iets druivigs.

 

Twee verschillende peilingen

Laat hoe ik over mijn eigen partij schrijf, ook maar wat staan voor de andere partijen.

IPSO meldt deze week een opvallende stijging met 2 zetels in haar peiling, van 16 naar 18 zetels. Peil.nl (De Hond) houdt het CDA stabiel op 19 zetels. Mijn beeld is altijd al dat IPSO een betere database dan Peil.nl heeft als het gaat om CDA-stemmers en dat IPSO gewoon eerder merkt wat zich lokaal aan het afspelen is. Let wel: dit betreft nog altijd de landelijke (1e) voorkeur. Mijn voorspelling is dat wat IPSO nu peilt, zich op woensdag nog sterker zal doen voelen in de feitelijke uitslag.

 

De Hond maakt nu voor het eerst na januari weer een vertaling van zijn landelijke peiling naar een opgetelde peiling voor de raadsverkiezingen. In 2010 kwam het CDA op 15% van de stemmen uit, dat zou volgens hem nu 12% worden. Beter dan de 9% van de landelijke verkiezingen in 2012, maar hij laat geen ruimte voor de conclusie ‘dat de partij de weg omhoog heeft gevonden’, terwijl dat toch wel zo lijkt. Hij geeft met moeite aan dat dit percentage mee kan vallen door het voor de partij voordelige effect van de lage opkomst, ”maar ook dan zal het CDA de slechtste raadsverkiezingen scoren ooit.”

 

Weging

Hiep, hiep, hoera, hoor je hem net niet schrijven. Hij kan gelijk hebben met zijn conclusie dat ten opzichte van 2010 er sprake van een achteruitgang zal zijn. Vanuit het partijbureau in Den Haag hoor je dan ook veel aanmoedigingen, maar geen overdreven juichverhalen over hoe het nu gaat.

 

Zelf heb ik op basis van veel goede kleine tikken een voorspelling gedaan van 14%; 2% beter dus, maar ook onder de genoemde 15%. Sinds mijn prognose van januari zijn er drie zaken die mij positiever gestemd doen zijn en drie die me uiteindelijk toch voorzichtig maken en mij bij mijn oorspronkelijke – nog steeds optimistische – prognose doen blijven:

 

Positief:

-       er is rust, iedereen werkt keihard, landelijke politici ondersteunen voorbeeldig. Sybrand Buma laat in de debatten en bijvoorbeeld het programma ‘De Kwis’ zien dat hij er op ontspannen wijze bovenop zit. Aan de eerste wet van campagnevoeren – geen fouten maken – wordt voldaan;

-       met de tweede wet - zichtbaar zijn – zit het ook wel goed. Een van de meer interessante bronnen is het ‘share of voice’ onderzoek van de Media Infogroep. In dat onderzoek wordt per week een weergave gegeven van de mate waarin partijen het nieuws hebben gehaald. Ook lokale media worden in het onderzoek meegenomen. Wat je ziet is dat het CDA bijna elke week in de top 3 van media-aandacht zit en niet zelden samen met de PvdA en de lokale partijen – en dus boven VVD en D66. Als je daarbij meeneemt, dat die voorsprong ook komt doordat ze in de lokale media relatief iets vaker genoemd worden en je ook meeneemt dat de berichtgeving inhoudelijk per saldo een stuk positiever voor het CDA zal zijn dan voor de PvdA, dan zit daar een groot potentieel in;

-       en met wet nr. 99 – deel veel kleine tikken uit – lijkt het ook goed te zitten als in ieder geval de IPSO peiling laat zien dat het aantal 1e voorkeur stemmers toeneemt.

 

Negatief:

-       in de grote steden ontstaat een tweestrijd. Dat is niet gunstig voor de partijen die daar niet toe behoren;

-       het grootste probleem is de versplintering. De koek wordt verder verdeeld en dus worden de porties kleiner. In sommige gemeenten zou kunnen zijn dat er zoveel lokale partijen zijn dat de kiesdrempel niet wordt gehaald en dat zou weer voordelig kunnen uitpakken, maar daar kan nu niet van uit worden gegaan;

-       Peil.nl heeft stemmers gevraagd of ze opnieuw bereid zijn om op dezelfde partij te stemmen als de laatste keer. Het CDA kent een relatief hoge opkomst van 78%, maar slechts 69% daarvan zou opnieuw op het CDA stemmen. Dat is opvallend laag en kan een contra-indicatie voor mijn theorie zijn. Het zou betekenen dat van de andere partijen (VVD slechts 43%, PvdA 45%) er een fors deel naar het CDA moet gaan om per saldo positief te eindigen. Het kan, maar er zal veel analyse achteraf nodig zijn om te zien hoe de verschuivingen werkelijk uitpakken.

 

Ik hou het per saldo dus op 14%, een stijging van 5% ten opzichte van 2012, een daling met 1% ten opzichte van 2010. Ik zou nu kunnen zeggen dat het CDA daarmee weer de grootste lokale partij is, maar er zijn te veel bronnen van vertekening (met name aantal gemeenten waar wordt deelgenomen). Ik herhaal wel mijn opmerking van de laatste keer: de collegeonderhandelingen bepalen uiteindelijk of het CDA dezelfde bestuurskracht kan leveren als nu het geval is – en dat geldt natuurlijk ook voor de andere partijen.

 

Voorspelling

Mijn voorspelling in cijfers, opnieuw gelegd naast de cijfers van Peil.nl:

 

  • De VVD was 16% bij GR2010, 27% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 14%, –2% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 13% wordt, dus –3%.
  • De PvdA was 16% bij GR2010, 25% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 9%, –7% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 11% wordt, dus –3%.
  • De PVV doet slechts in 2 grote steden mee. Opgeteld toch 1% en dat blijft zo.
  • De SP was 4% bij GR2010, 10% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 15%, +11% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 10% wordt, dus +6%.
  • Het CDA was 15% bij GR2010, 9% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 12%, –3% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 14% wordt, dus -1%.
  • D66 was 8% bij GR2010, 8% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 13%, +5% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 12% wordt, dus +4%.
  • De ChristenUnie was 4% bij GR2010, 3% bij TK2012 en blijft nu volgens Peil.nl 4%. Ik denk dat het 5% wordt, dus +1%.
  • GroenLinks was 7% bij GR2010, 2% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 3%, +1% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 4% wordt, dus +2%
  • SGP was 2% bij GR2010, 2% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 4%, +3% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 10% wordt, dus +6%.
  • Partij voor de Dieren was 0% bij GR2010, 2% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 3%, +1% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 1% wordt.
  • 50plus was 0% bij GR2010, 2% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 3%, +1% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 0% wordt.
  • Andere partijen 3% bij GR2010, 1% bij TK2012 en wordt nu volgens Peil.nl 1%, -2% t.o.v. GR2010. Ik denk dat het 0% wordt.
  • Lokale partijen was 24% bij GR2010 . Peil.nl geeft geen voorspelling in dit kader. Ik hou het op 26%, een stijging met 1%.

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer