Midden-Oosten
26 maart 2014 | door: Jan Gruiters, algemeen directeur PAX

Durf in te gaan tegen machteloosheid over Syrië

Door verschillig te zijn kunnen we een verschil maken, ook in de levens van mensen ver weg. Hen dichtbij laten komen is een morele plicht die durf vergt.

"‘Syrië bloedt? Doe mij maar een cappuccino’"

‘Kiev staat in brand en het kan mij niets schelen’. Dit is de titel van een column van de filosoof Allain de Botton. Het ‘kan mij niet schelen’ van De Botton slaat ook op elke andere brandhaard in de wereld. Syrië bloedt, doe mij maar een cappuccino. In Zuid-Soedan huilt een kind, het doet me niks. Ik geef hierbij graag een weerwoord op deze ode aan de onverschilligheid van De Botton. Mensen ver weg dichtbij laten komen is een morele plicht die durf vergt.

 

Schaamte

Alain De Botton stelt dat het nieuws over gewapende conflicten en menselijk lijden ons wel bereikt maar niet raakt. Zeker, we beseffen best wel dat oorlog en andere rampspoed belangrijk zijn voor de wereld. Maar het kan ons niets schelen. Het raakt ons niet. Sterker nog, voor die onverschilligheid behoeven ons ook niet langer te schamen, zegt De Botton. Want we leven hier en niet daar. Wij zijn hier met andere dingen bezig. Minder belangrijk in het perspectief van de wereldpolitiek maar wel belangrijk voor onszelf. Til niet te zwaar aan onze onverschilligheid, lijkt De Botton te zeggen.

 

Ode aan de onverschilligheid?
Publieksfilosoof De Botton morrelt met zijn column aan ons morele plichtsbesef. Moeten we dan niet meer solidair zijn met de verdrukten? Hij relativeert ons plichtbesef.

 

We kunnen er niet omheen dat de nabijheid een bepalende factor is voor onze morele plicht. Bij onheil dichtbij voelen we ons verplicht in actie te komen. Hoe komt het anders dat mensen zich verplicht voelen te hulp te schieten als zij zien dat een kind verdrinkt in de vijver voor hun huis en niet als zij mensen bij duizenden zien sterven in Syrië en Soedan? Geografische afstand lijkt te leiden tot morele distantie.

 

Nabijheid

Maar nabijheid is een rekbaar begrip. De afstand valt weg zodra het noodlot ergens ver weg een bekende treft. Bovendien confronteren de media ons dagelijks met de beelden van humanitaire catastrofes ver weg. Die beelden ervaren wij weldegelijk als een appèl op ons morele plichtsbesef, al voelen wij ons daarbij ook vaak machteloos. Ook de globalisering brengt de wereld nabij. Globalisering verbindt ons door duizend onzichtbare draden met de meest afgelegen plekken. Plaatsen ver weg waar mensen onder miserabele omstandigheden grondstoffen winnen voor onze kleding, computers, mobieltjes. Waar machthebbers met ons geld en onze wapens huis houden. Die wetenschap moet wel een appèl doen op onze morele plicht.

 

Solidariteit
Wij ontkomen er niet aan onze solidariteit te doseren. Wij kunnen ons daarbij richten op die idealen die wij belangrijk vinden: Vrede of fundamentele mensenrechten, of op andere problemen waaraan wij zelf, hoe bescheiden ook, een bijdrage kunnen leveren. Door eerlijk te sparen of verantwoord energie te kopen, door onze stem te laten horen als het er toe doet. Door verschillig te zijn kunnen we een verschil maken, ook in de levens van mensen ver weg.

 

Durf verschillig te zijn
Wij moeten altijd het goede doen. Natuurlijk wil dat niet altijd zeggen dat we de hele dag het goede moeten doen. Wij kunnen immers onmogelijk overal op reageren. En hoe pijnlijk dat ook is, er zijn ook tragedies waarop wij geen antwoord hebben. Maar dat legitimeert geen onverschilligheid. Door ons te verdiepen in hun lot kunnen mensen ver weg ons nabij worden. Dan kunnen wij onszelf herkennen in het gelaat van de ander. Dat vergt durf. Durf omdat we daarmee in moeten gaan tegen gevoelens van machteloosheid, tegen de onverschilligheid en de legitimering daarvan.

 

Trefwoorden:
Midden-Oosten

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer