Onderwijs
3 december 2011 | door: Joël De Ceulaer, Redacteur De Standaard

Weg met de tutoyeringsdwang!

Zelfs Radio 1 en Canvas spreken de luisteraar/kijker tegenwoordig met 'jou' aan. Dat kan zo niet langer.

"De beleefde aanspreekvorm maakt deel uit van een verzorgd taalpatrimonium."

Geert Wilders moet zowat de laatste noorderbuur zijn die men kan verdenken van goede manieren of fijnbesnaard taalgebruik. Het was dan ook schrikken toen zijn partij vorige week met de Zeg-maar-meneer-Jansen-motie voor de dag kwam: als het aan de PVV ligt, mogen jongeren straks hun leraar of lerares niet meer met ‘jij' en ‘jou' aanspreken. Van dat halfzachte getutoyeer is nog niemand beter geworden, vindt Wilders. Afstand, graag! Respect!
 
Het voorstel werd uiteraard meteen weggelachen. Wie van schelden en beledigen een electorale strategie heeft gemaakt, moet vooral niet komen aanzetten met verheven plannen ter fatsoenering van de aanspreekvorm. Daarvoor is het trouwens veel te laat. De familiariteit sloeg al toe in de jaren zeventig – met dank aan de soixante-huitards, die allergisch waren voor autoriteit, hiërarchie en ongepast ontzag.
 
Ondertussen, een tweetal anti-autoritair opgevoede generaties later, heeft de verjouwing zich, net zoals de bakfiets, definitief meester gemaakt van onze samenleving. Papa en mama heten Henk en Ingrid, de toppoliticus zegt Zeg-maar-Steve en een e-mail naar de notaris of de professor begint tegenwoordig doodgewoon met ‘Hoi'.
 
Allemaal tot daaraan toe.
 
Helaas blijven ook de media niet gespaard van deze tutoyeerdwang.
 
Radi-jou 1
 
Vroeger was de regelgeving in de media simpel en overzichtelijk. Als een journalist zijn of haar doelgroep tutoyeerde, dan bestond daar een goede reden voor. In het meidenblad Flair, bijvoorbeeld, werd en wordt de lezeres altijd aangesproken met jij en jou, omdat Flair nu eenmaal een Vriendin is. En vriendinnen tutoyeren elkaar, dat spreekt vanzelf.
 
De meeste andere media hadden en hebben dat excuus natuurlijk niet. De krant, bijvoorbeeld, is geen Vriendin, maar een Mijnheer. Vandaar dat wij u op onze pagina's altijd ‘u' noemen. Als we het woord tot u richten, tenminste. Vroeger was zelfs dát al een beetje te familiair.
 
Ook de openbare omroep hanteerde tot voor kort zowel op radio als televisie consequent de normale, klassieke, beleefde aanspreekvorm die men nu eenmaal gebruikt als men het woord richt tot iemand die men niet kent en zelfs nog nooit heeft gezien.
 
‘U.'
 
‘U kunt nu kijken naar Blokken.'
 
‘U kunt uw mening kwijt op onze website.'
 
‘U luistert naar Radio 1.'
 
Dat waren mooie tijden. Wáren, want steeds vaker worden wij zelfs op Canvas en Radio 1 terdege bejijd en bejouwd. Radio1 werd vertimmerd tot Radi-jou 1 bij de laatste vernieuwingsoperatie in 2007. Sindsdien wordt de luisteraar door nochtans zeer welopgevoede presentatoren als Ruth Joos en Ronald Verhaegen regelrecht getutoyeerd. Zij heten jou welkom, willen jouw mening en vragen zich af of jij ook in de file staat. Ook Canvas-stemmen die de meerwaardezoeker tussen twee programma's door bijpraten, doen dat tegenwoordig met jij en jou.
 
En dat allemaal met jouw be-las-ting-geld!
 
Dat kan zo niet langer. Als roken in het bijzijn van kinderen een vorm van mishandeling is, dan leidt al dat getutoyeer op radio en televisie tot een vorm van gehoorschade.
 
Standaardtaal a.u.b.
 
Bon. Wat te doen? De verjouwing van de openbare omroep is er vermoedelijk gekomen op last van de marketingafdeling, die de band tussen merk en doelgroep altijd graag zo sterk mogelijk maakt. Maar omdat moderne marketeers doorgaans niet te vermurwen zijn met ouderwetse argumenten, moeten we met deze klacht hogerop.
 
Naar de taalraadsman zelf. Naar Ruud Hendrickx. Donderdag bereikte ons vanuit zijn kantoren nog het geruststellende bericht dat de VRT toch zal vasthouden aan de standaardtaal. Een paar weken geleden was even geopperd dat onze openbare radio en televisie voortaan wat soepeler zouden mogen omspringen met de Nederlandse taal – een tongval of het occasionele dialectwoord zou door de taalraadsman door de vingers worden gezien. Maar die versoepeling gaat dus niet door. Hendrickx heeft zelfs het voornemen om wat strenger te worden.
 
Waarvoor hulde.
 
En deze vraag. Waarde mijnheer Hendrickx, maakt de beleefde aanspreekvorm eigenlijk geen integraal deel uit van een verzorgd taalpatrimonium? Zou het geen idee zijn mocht de openbare omroep opnieuw richtinggevend worden qua taalnormen en -waarden? Is dit niet het uitgelezen moment om dwars tégen de tutoyeergekte in te gaan en dat ene kleine fijne woordje – u – in ere te herstellen? Al was het maar om een beetje consequent te zijn: u zult vast al hebben gehoord dat de nieuwsprogramma's op Radio 1 de luisteraar niet tutoyeren. Lisbeth Imbo doet het niet. Ruth Joos doet het wel. Alleen u kunt die knoop doorhakken.
 
Ja, wij zeuren een beetje. Wees blij dat we tenminste onze baard niet laten staan.

Trefwoorden:
OnderwijsMedia

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Joël De Ceulaer, Redacteur De Standaard
Weg met de tutoyeringsdwang! - 3 december 2011



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 51
Maak een interview van uw opiniestuk
> Meer