Veiligheid
8 april 2014 | door: Andrea Walraven-Thissen, Psychotraumatoloog & crisis interventionist

Intensieve politiebegeleiding voor nabestaanden; mooi plan met een denkfout

De politie gaat 200 agenten opleiden die nabestaanden van een dodelijk ongeval gaan informeren over het overlijden van hun dierbare. Daarna worden zij voor hen een persoonlijke aanspreekpartner.

"De brenger van het slechte nieuws is geen veilige gesprekspartner; een bekend psychologisch fenomeen"

Een mooi plan; de familie liaison. De recherche werkt al langer met familierechercheurs. In het buitenland wordt er al intensief gewerkt met ondersteuning door agenten.

Het begeleiden van politieagenten tijdens het informeren van nabestaanden is een belangrijk onderdeel van mijn werk, als crisis interventionist in Duitsland.

Vanuit deze ervaring zie ik een denkfout in het plan van de Nederlandse politie.

Maar het plan is gebaseerd op mooie motieven.

 

Moeilijke klus

Het is een klein, maar zeer belastend onderdeel van het politiewerk; het informeren van nabestaanden na een plotseling overlijden.

Tijdens trainingen en in de praktijk heb ik nog geen enkele agent getroffen die graag op pad gaat wanneer de informatieplicht roept.

Het is gebleken dat het voor zowel agenten als nabestaanden positief is dat wij, als geüniformeerde crisisinterventiecollega's, meegaan wanneer het nieuws wordt gebracht. Soms is de interventionist een politieagent, soms ook niet; dat doet er nu niet zo veel toe.

 

Psychochologisch fenomeen

Wanneer nabestaanden worden geïnformeerd treedt er een bijzonder psychologisch fenomeen op. Het is een overlevingsmechanisme dat we allemaal in meer of mindere mate, bewust of onbewust, bezitten.

De persoon die het vreselijke nieuws brengt, die de woorden uitspreekt, wordt voor de nabestaande acuut een onveilige persoon; informatie die de persoon na het bericht geeft wordt nauwelijks opgenomen. De nabestaande sluit zich af voor enige communicatie met de brenger van de boodschap.

Daarom leren agenten in hun opleiding dat het raadzaam is om met twee agenten op pad te gaan.

Amerikaanse collega's vormen zelfs een trio; de agent die het nieuws uitspreekt trekt zich, na het uitspreken van de boodschap, terug.

 

In een latere fase is een omgangscontact met de betreffende agent best mogelijk. Maar ik vind het niet raadzaam dat deze agent een vertrouwenspersoon wordt.

Dat is naar mijn mening een grote denkfout in het Nederlandse plan.

Ik heb zelf, bij gebrek aan agenten, enkele malen zelf een overlijdensbericht moeten brengen.

In latere contacten met de betreffende nabestaanden merkte ik keer op keer dat ons contact gehinderd werd door een onzichtbare muur die tussen ons in stond.

 

Breder kijken

Op zich vind ik het heel belangrijk dat er een vast aanspreekpunt voor de nabestaanden is; zij hebben het al moeilijk genoeg en worden nu vaak van het kastje naar de muur gestuurd.

In het buitenland pakken we het breder aan; met verschillenden benamingen (crisis interventionist, critical incident manager, etc.) wordt de functie beschreven die ik bekleed. Niet alleen bij dodelijke verkeersongelukken, maar ook bij overige critical incidents (levensdelicten, vermissingen, suicides, etc.) komen wij in actie.

 

Omdat we meteen bij de 112-melding worden opgeroepen, is het belangrijk dat we in de geüniformeerde dienst werken. Dit heeft verzekeringstechnische redenen, maar er spelen ook vele andere aspecten; veiligheidsaspecten en kennis van brandweer- en poltietechnische processen, aspecten rondom sporenbescherming op een plaats delict, vertrouwelijkheid etc.

Daarom kiezen sommige landen ervoor politiemensen voor deze functie op te leiden.

 

Taken

Onze rol is het incident zodanig te begeleiden dat de hulpverleners hun werk kunnen doen en betroffenen en betrokkenen ondersteuning krijgen. Daarbij gaan we uit van de zelfredzaamheid van mensen en proberen we zoveel mogelijk bestaande structuren te activeren.

 

Omdat ik reageer op berichtgeving van dodelijke verkeersongelukken, zal ik deze indicatie als voorbeeld nemen. Allereerst zorgen we voor de acute ondersteuning van de slachtoffers en getuigen. Medische verzorging heeft daarbij natuurlijk prioriteit.

Mocht er verdere psychosociale ondersteuning nodig zijn, dan schakelen we slachtofferhulp in.

We brengen de situatie in kaart en zorgen, indien nodig, dat nazorg voor de hulpverleners wordt voorbereid. Deze nazorg wordt geboden door peers; speciaal opgeleide collega´s van dezelfde beroepsgroep en natuurlijk pas uitdrukkelijk nadat de hulpverlening is afgerond.

Wanneer de politiecollega's de identificatie hebben afgerond, gaan we met ze op pad om de nabestaanden te informeren.

De agenten brengen dan het nieuws en wij zorgen voor de verdere ondersteuning van de nabestaanden.  Het liefst met eigen vertrouwenspersonen uit hun eigen omgeving, maar indien nodig schakelen we slachtofferondersteuning in.

 

Nasleep

Omdat we een overzicht hebben van het incident, kunnen we, tijdens de afwikkeling, verbindingen leggen. Dat begint bij het begeleiden van de nabestaanden bij de identificatie.

Maar rondom een verkeersongeval spelen vaak veel meer zeer gecompliceerde processen.

De schuldvraag is regelmatig prominent aanwezig; of de schuld nu objectief of subjectief is; er is vaak behoefte aan contact.

Op het gepaste moment kunnen we dat contact begeleiden, tussen de diverse betrokkenen. Natuurlijk alleen wanneer dit gewenst is.

Een ongeval brengt volstrekt onbekende mensen bij elkaar, maakt mensen tot "dader" en "slachtoffer". Dan kan het heel heilzaam zijn om, in een latere fase, tot een ontmoeting te komen. De getuige, die eerste hulp verleende, kan waardevolle informatie geven over de laatste momenten van een geliefde.

Het zijn maar een paar voorbeelden.

Soms is er ook een behoefte aan contact met hulpverleners; de brandweerman die een uur lang aan het wrak heeft gewerkt om de beknelde te bevrijden, wil graag weten hoe het uiteindelijk met het slachtoffer is afgelopen. En het slachtoffer of de nabestaanden hebben vaak veel vragen aan hem of haar.

Een professionele begeleiding van deze contacten is heel belangrijk.

 

Collegiaal advies

Ik ben een groot voorstander van extra ondersteuning bij incidenten. Moet er een bericht van een plotseling overlijden worden gebracht, zorg dan dat er een aparte collega wordt aangewezen voor deze taak; de bode en de liaison kunnen niet in één persoon verenigd zijn.

Als er nu een budget is voor training van agenten, dan hoop ik dat de blik iets verder mag worden verbreed.

Daarbij hoeft men in Nederland het wiel niet zelf uit te vinden; er is wereldwijd een enorme hoeveelheid aan kennis en ervaring opgedaan. Opleiding en training zijn beschikbaar.

Mijn advies; leid de agenten op tot critical incident manager (of geef ze een andere naam, als dat in Nederland beter klinkt). Geef ze een bredere indicatiestelling, zodat hun kwaliteiten niet alleen van pas komen bij verkeersongevallen.

Een overzicht van mijn afgelopen week; de begeleiding van een familiedrama, een vermissing van een kindje en een gecompliceerde suïcide.

Dat doe ik niet in mijn eentje; teamwork, intervisie en supervisie zijn onontbeerlijk in ons werk.

 

Investering

Investeer in deze mensen en dan beloof ik dat iedere euro dubbel en dwars wordt terugverdiend; in een geringer ziekteverzuim en in een afname van het aantal klachten en rechtszaken.

Het aanbod voor burgers in Nederland is, mede dankzij fantastische organisaties als Slachtofferhulp, van een hoog niveau.

Misschien is dit een mooi moment om ook de structuren voor hulpverleners te verstevigen; we zijn er voor de burger, maar zijn we er ook voor elkaar?

Wij, hier in het buitenland, kunnen, op allerlei gebieden, veel van Nederland leren.

Echter, op dit gebied zijn er voor Nederland heel veel ervaringen uit andere delen van de wereld te halen. Durft Nederland over de grens te kijken?

Trefwoorden:
Veiligheid

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer