Ontwikkelings-samenwerking
9 april 2014 | door: Lara Melse, Onderzoeksmasterstudent Geschiedenis

Westerse media bevestigen de officiële Rwandese stereotypen

De Rwandese genocide vond twintig jaar geleden plaats en wordt deze week herdacht met een week van rouw. Maar verzoening betekent niet het opleggen van een identiteit aan mensen en het toestaan van één versie van het verleden.

"De Westerse media hebben mij de afgelopen dagen teleurgesteld"

Voor mijn Rwandese vrienden neemt 7 april en de weken voorafgaand aan deze dag ieder jaar weer een centrale plaats in. Een periode die wel omschreven wordt als een gespannen tijd waarin emoties dikwijls hoog oplopen, de radio’s op het werk uitstaan en men stilstaat bij de dierbaren die zij verloren hebben. Nu het deze week precies twintig jaar geleden is dat de genocide uitbrak, is de herdenking ook weer even een ‘hot item’ voor internationale media. Maar wat wordt hier precies herdacht?
 
Rwanda’s omgang met een verleden van massamoord is in het eerste decennia na de genocide op grote schaal ontvangen als succesverhaal en een voorbeeld van hoe om te gaan met verzoening en ‘transitional justice’ na zo’n pijnlijk verleden. Niet alleen zijn er meer dan miljoen daders van genocide veroordeeld, daarnaast wordt er gestreefd naar een herenigd Rwanda waarin de Hutu/Tutsi niet langer gemaakt mag worden, maar waarin iedereen Rwandees is.
 
Westerse kritiek

Een mooi streven op het eerste gezicht. Toch is er het afgelopen decennium steeds meer Westerse kritiek gekomen op verzoeningstrategieën van de huidige Rwandese regering en met name de beweegredenen achter deze strategieën. Kortgezegd komt deze kritiek neer op twee punten: de huidige regering gebruikt het “re-labellen” van Rwandezen en het verwijderen van de Hutu/Tutsi-distinctie om te verbergen dat op dit moment een machtsmonopolie ligt bij een Tutsi-elite.

 

Ten tweede wijzen deze Westerse auteurs op het gevaar van de huidige manier van herdenken waarin iedere Hutu als dader wordt gezien en elke Tutsi slachtoffer is geweest van de genocide. De realiteit is veel complexer, de genocide vond plaats in een context van burgeroorlog waarin aan beide kanten slachtoffers zijn gevallen en daders zijn aan te wijzen en waarin etniciteit bovendien veel minder strak omlijnd was dan nu wordt betoogd. Om verzoening daadwerkelijk te laten plaatsvinden is het daarom noodzakelijk dat er nuance aangebracht wordt aan deze eenzijdige herinnering aan het verleden.
 
Geen ruimte voor nuance

Juist omdat er in het autoritaire Rwanda van vandaag geen ruimte is voor deze nuance omdat er slechts één visie op het verleden is toegestaan, is het de taak van de internationale wereld dit taboe te doorbreken. Iets wat in de Westerse academische wereld steeds meer getracht wordt, hebben de Westerse media mij de afgelopen dagen teleurgesteld. In tegenstelling tot het openen van het debat, bevestigen zij de stereotypen die bestaan in de Rwandese herinneringspolitiek die juist het verzoeningsproces in de weg zitten. Portretten van Hutu-daders met Tutsi-slachtoffers die weer met elkaar samenleven verschenen, de geschiedenis van de genocide begint op 7 april 1994 en eindigt in half juli.
 
Ik ben geen genocide-ontkenner. Wat twintig jaar geleden van start ging was een genocide tegen Tutsi- en Hutu-vijanden van het regime. Dit betekent echter niet dat de oorlog waarin de genocide plaatsvond en waarin ook Tutsi's daders zijn geweest en Hutu-slachtoffers zijn gevallen vergeten moet worden. Voor deze slachtoffers en daders is in het huidige Rwanda geen ruimte, hun bestaan wordt simpelweg ontkend. Verzoening betekent niet het opleggen van een identiteit aan mensen en het toestaan van één versie van het verleden. Dat is ontzettend gevaarlijk en Rwanda heeft al eerder het resultaat gezien van zo’n autoritair beleid.

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Lara Melse, Onderzoeksmasterstudent Geschiedenis
Westerse media bevestigen de officiële Rwandese stereotypen - 9 april 2014



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer