Rechtspraak
30 april 2014 | door: Govert Apol, Consultant arbeidsverhoudingen

Klokken luiden? Niet doen!

Uit het Jaarverslag 2013 van het Adviespunt Klokkenluiders blijkt dat driekwart van de klokkenluiders na hun actie problemen op het werk hebben gekregen.

"Meestal richt de agressie van de leiding van organisatie zich op degene die de misstand meldt"

Het blijft oppassen geblazen! Dat is althans mijn interpretatie van het onlangs gepubliceerde het Jaarverslag 2013 van het Adviespunt Klokkenluiders. Immers blijkt dat driekwart van de klokkenluiders na hun actie problemen op het werk hebben gekregen: uitsluiting door collega’s, pesten en soms zelfs ontslag. Volgens het adviespunt is het perspectief om als klokkenluider bekend te staan reden geweest voor een aantal mensen om bepaalde misstanden niet te melden. Dat laatste lijkt mij dan ook zeer begrijpelijk.

 

Het trieste verhaal van Gotlieb

Ik verwijs naar de heldere uiteenzetting (in Joop.nl, d.d. 10 april j.l.) waarin Aart Broek, vanuit sociologisch en psychologisch perspectief beschrijft welk mechanisme Arthur Gotlieb er (vermoedelijk) toe heeft gebracht om zelfmoord te plegen, nadat hij in het kader van zijn bezwaarschrift een boekje open heeft gedaan over de misstanden bij de Nederlandse Zorgautoriteit (Nza). Ook bij Gotlieb speelde dat hij kennelijk regelmatig intern aan de bel heeft getrokken om op alle misstanden m.b.t. het volledig gebrek aan bescherming van zeer vertrouwelijke gegevens te wijzen.

 

Naar mag worden aangenomen was ook Gotlieb - net als vele andere klokkenluiders - een persoon die blijkbaar het beste met de eigen organisatie voorhad, of die de maatschappij wilde behoeden voor misstanden, onregelmatigheden en onrechtmatigheden.

 

Rechtsbescherming?

Voor ambtenaren is op dit moment (in artikel 125quinquies, leden 2 en 3 Ambtenarenwet) een expliciete bepaling opgenomen die bescherming biedt tegen benadeling als gevolg van het melden van een vermoeden van misstanden. Veel overheidsorganisaties kennen daarnaast nog een eigen klokkenluidersregeling, waarin het uitgangspunt ook is dat de ambtenaar geen nadeel mag ondervinden als hij de klok luidt. Die bescherming stelt in algemene bewoordingen dat de ambtenaar die te goeder trouw bij hem levende vermoedens van misstanden meldt volgens de voorgeschreven procedure geen nadelige gevolgen voor zijn rechtspositie zal ondervinden. Maar hoe valt dat feitelijk te controleren, c.q. te beschermen? Hooguit kan de rechter bij toetsing achteraf vaststellen dat een ambtenaar toch, als gevolg van het feit dat hij de klok heeft geluid, nadeel heeft ondervonden van een ten opzichte van hem/haar genomen besluit. Daarvoor is dan wél eerst een (soms jarenlang slepende) juridische procedure voor nodig geweest.

 

Het Adviespunt Klokkenluiders meent - terecht - dat wettelijke bescherming van klokkenluiders ook in de private sector nodig is. Erkend wordt echter dat zelfs wettelijke bescherming in de praktijk niet altijd voldoende zal zijn.

 

Vraag hulp

Uit een in 2013 gehouden onderzoek naar de rechtsbescherming van de Nederlandse klokkenluider (afstudeerscriptie van Nicole Melsen, augustus 2013) blijkt dat alle klokkenluidersregelingen primair zijn gericht op het bevorderen van het intern melden van misstanden en op de daarbij te volgen procedure(s), maar niet op het daadwerkelijk beschermen van klokkenluiders. Het melden van misstanden levert dus vooralsnog een groot risico op voor de eigen ondergang. Daarom doen klokkenluiders er dus verstandig aan om vanaf het begin hulp en (rechts-)bijstand in te roepen van een gepokte en gemazelde adviseur. Want een dergelijke strijd win je nooit in je eentje!

 

Maatschappelijk belang

Ik kan op dit moment niet een sluitende wettelijke maatregel of voorziening bedenken die voorziet in effectieve bescherming van de klokkenluider, maar ik hoop dat dit artikel de lezer aanzet om daarover gedachten te vormen en die dan kenbaar te maken. Want duidelijk is, dat het maatschappelijk van groot belang is dat mensen het wél blijven aandurven om misstanden te melden.

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer