Economie
30 mei 2014 | door: Meriç Esin

Dood mijnarbeiders in Soma (West-Turkije) was massamoord

Regering en bazen beweren dat dodelijke arbeidsongelukken tot het lot van de arbeiders behoren. Ondertussen zwemmen zij in de weelde die ze zich met de levens van arbeiders hebben bemachtigd.

"...de bazen kozen steeds voor de winsten en lieten de arbeiders aan hun lot over..."

Het ontwikkelingsland Turkije toont zich maar niet in staat zich te ontdoen van haar beruchtheid als arbeidsrampenland. De slechte arbeidsvoorwaarden en de even slechte arbeidsomstandigheden liggen daar van oudsher in belangrijke mate aan ten grondslag. De slechte voorwaarden en omstandigheden op het gebied van arbeid behoren dan ook tot de belangrijkste feiten die kenmerkend zijn voor de sociale realiteit van Turkije. En dat zegt het een en ander over de eveneens traditioneel scheve arbeidsverhoudingen die er in het land heersen. Verhoudingen waarvan de scheefheid direct te zien is aan de feitelijke en veelal ook formele rechteloosheid op het punt van vakbondsorganisatie en vakbondsactiviteit, van arbeidsvoorwaardenvorming en medezeggenschap en op het punt van arbeidsstaking en maatschappelijke actie.

 

Niet alleen op het gebied van arbeid is er sprake van systematische schending van humanitaire en democratische rechten, ook op de overige terreinen is dat sinds jaar en dag structureel het geval. De teugelloze en provocatieve aard van het geweld dat alleen al gedurende het afgelopen jaar tegen stakende arbeiders en demonstrerende jongeren, vrouwen, alevieten en Koerden werd gebruikt, spreekt boekdelen. Dát geweld, waar er doorgaans ook doden bij vallen, toont aan hoe de staat en de regering over humanitaire en democratische rechten denken, hoe belangrijk zij de levens van de eigen onderdanen vinden en wat hun opvatting is over ‘goed bestuur’.

 

Mijnramp in Soma

Dat alles bleek ook vóór en ná de mijnramp, die op 13 mei 2014 inhet district Soma van de provincie Manisa in West-Turkije plaatsvond. De ramp die veel ellende met zich meegebracht heeft. Waarbij honderden mensen verloren zijn gegaan en levens ten einde zijn gekomen. Waarbij gezinnen werden ontwricht zoals vele harten gebroken werden en dromen in duigen zijn gevallen.

 

Verlies heeft verdriet, leed en verontwaardiging met zich meegebracht. Niet alleen in Soma maar in het hele land en zelfs ook ver daarbuiten. Onder de slachtoffers bevonden zich mensen uit het district Soma en uit alle delen van het land. Een deel van hen had ook familie in het buitenland wonen.

 

Ramp had voorkomen kunnen worden

Meer dan 300 arbeiders verloren zo maar hun leven door deze ramp die zeer zeker voorkomen had kunnen worden als de mijnbazen voldoende geïnvesteerd zouden hebben in betere arbeidsomstandigheden en zij tijdig de nodige voorzorgsmaatregelen genomen zouden hebben. Jaren, maanden, weken en zelfs dagen voordat de ramp plaatsvond hadden organisaties van ingenieurs en andere relevante technici, kritische vakbondsmensen en progressieve politici er al herhaaldelijk op gewezen. Zij hadden gewezen op de onaanvaardbare risico’s en gevaren die direct gerelateerd waren met de zeer slechte arbeidsomstandigheden en met het systeem van onderaanneming in de mijnbouw, zowel landsbreed in heel Turkije als in het bijzonder ook in Soma.

 

Waarschuwingen aan de laars gelapt

Dezelfde kritische vakbondsmensen, progressieve politici en andere betrokken deskundigen hebben ook steeds gewezen op de verwerpelijkheid van privatisering, uitlening of verhuur van de mijnen. Zij hadden er steeds inhoudelijk en hoe langer hoe luider voor gewaarschuwd dat privatisering, uitlening of verhuur van de mijnen, zeker in de omstandigheden van Turkije, een voortdurende aanslag op de levens van arbeiders zou betekenen. Steeds weer is er dan ook vastgesteld dat die waarschuwingen op werkelijke gronden berustten. Niet voor niets is het inmiddels algemeen bekend dat Turkije in de wereld de derde en in Europa de eerste plaats bekleedt als het gaat om de aantallen arbeidsongelukken.

 

Privatisering verrijkend voor de machthebbers

Desondanks schoven de AKP-regering en premier Erdoğan alle oprechte aandrang en waarschuwingen terzijde en voerden zij hun privatiseringspolitiek steeds fanatieker door. Privatiseringspolitiek met de bijbehorende privatiseringspraktijken is door de jaren heen de core business van de AKP-regering en haar voorman Erdoğan gebleken. Statistieken tonen aan dat het aantal privatisaties die deze regering op haar naam heeft staan enkele malen hoger is dan het totaal van de aantallen privatisaties van alle voorgaande regeringen samen, sinds 1980. Het geld dat door de privatisaties werd opgebracht ging grotendeels naar familie, vrienden en aanhangers van Erdoğan en zijn partij.

 

Om ook gewone burgers tot zich aan te trekken door hen om te kopen liet hij tonnen steenkool en macaroni uitdelen. De gedachte van Erdoğan daarachter was: Maak de mensen eerst zo arm dat zij afhankelijk van je worden en geef  hen vervolgens wat macaroni en kolen als ‘aalmoes’, zodat zij je als tegenprestatie zullen steunen en zij je bovendien onverdiend zullen prijzen om je islamitische vroomheid vanwege het ‘geven van een aalmoes aan de armen’.

 

Zo heeft Erdoğan zijn dictatoriale dynastie opgebouwd en heeft hij staatsbezittingen, geld en privileges ‘weggegeven’ om er aanhang, macht en invloed voor terug te krijgen. Zo heeft hij eigen kringen van trouwe financiers en industriëlen om zich heen gecreëerd, zoals hij ook kringen om zich heen heeft verzameld van trouwe journalisten, kunstenaars, schrijvers, academici, advocaten en vele anderen. Mensen van de een of andere sector die weigerden tot zijn trouwe aanhang te behoren werden bedreigd, gechanteerd of ‘kapot gemaakt’. Het land wordt onder Erdoğan geregeerd op basis van het principe: Ben je aanhanger van Erdoğan dan ben je een goede burger, ben je geen aanhanger van Erdoğan dan ben je een slechte burger. ‘Slechte’ burgers die geen aanhanger van Erdoğan zijn worden systematisch gediscrimineerd en op verschillende manieren benadeeld.

 

Een burger die geen aanhanger is van Erdoğan zal ook niet zo snel aan een baan komen. Dat gold ook voor de mijnarbeiders in Soma. Om in de mijnen te mogen werken moest een ieder van hen zich aanhanger van Erdoğan verklaren, moest hij lid worden van de AKP, de partij van Erdoğan, en moest hij te zijner tijd steeds op deze partij gaan stemmen. Zo gaven arbeiders die de ramp hadden overleefd te kennen.

 

Privatisering moordend voor de mijnarbeiders

Privatisering bracht grote rijkdom, aanhang en macht voor Erdoğan en de zijnen met zich mee, maar daar bleef het niet bij. Privatisering bleek weer eens ook een instrument te zijn in de maximalisering van de winsten van de mijnbazen. Bazen die de mijnen in privébezit kregen hoefden zich maar aan weinig regels te houden en hadden zij nagenoeg vrij spel. Bovendien werden zij door de regering en de daaraan verbonden arbeidsinspectie op allerlei gebied ontzien. Dat gold ook voor de mijnbazen in Soma. Die hadden tot aan de dag van de ramp relatief primitieve productiemethoden en -technieken in gebruik. In de achterliggende jaren hadden zij steeds geweigerd te investeren in moderne productiemethoden en -technieken en hadden zij geweigerd de arbeidsomstandigheden te moderniseren in het belang van de gezondheid en veiligheid van de mijnarbeiders. Al die jaren stonden de bazen  steeds voor de keuze om of minder winst te maken, of de mijnarbeiders aan hun ‘lot’ over te laten, tot de dood erop zou volgen. Door niet de productiemethoden en -technieken te moderniseren en niet de arbeidsomstandigheden te verbeteren hebben zij feitelijk gekozen voor meer winst en minder mensen. Al het overige bestaat uit leugens.

 

Behoren daarmee alleen de mijnbazen tot de moordenaars? Zeer zeker niet! Tot de moordenaars behoren ook, en wel allereerst, de huidige regering met inbegrip van de desbetreffende ministers en de arbeidsinspecteurs in het bijzonder, de regeringsvoorman Erdoğan als bepalende factor in het geheel, de neoliberale politiek en privatiseringspraktijken van deze regering en het systeem van onderaanneming dat nog steeds door de huidige regering in stand gehouden wordt.

 

“Erdoğan moordenaar!”, “Regering treed af!”

De arbeiders van de bruinkoolmijnen in Soma kenden de werkelijke moordenaars instinctief of zeer wel bewust sinds jaren en zij wisten goed af van hun moorddadigheid. Maar omwille van het behoud van hun baan en inkomen hebben zij altijd noodgedwongen gezwegen. Want zeker ook in het Turkije van vandaag, dat geen werkloosheidsuitkering kent, geldt: Geen werk geen geld, geen geld geen eten! Ook niet als je een gezin hebt met opgroeiende kinderen. En geen vader wil dat zijn vrouw en kinderen honger lijden. Dus je houd je mond en je werkt door, zo goed of zo kwaad als het kan. Natuurlijk weet je ook dat het een keer mis zal gaan, daar kilometers onder de grond. Toch probeer je daar niet aan te denken.

 

Maar na de ramp maakte het voor de mijnarbeiders in Soma niet zo veel meer uit. Ze waren niet bang meer. Alleen nog maar verdrietig. Zij hebben immers tientallen en honderden van hun collega’s dood zien gaan of begraven zien worden. Vele overlevenden hebben hun overleden collega’s zelf naar het graf gedragen. Al dat verdriet veranderde met het verstrijken van de uren in woede. De woede die tot ontploffing kwam toen Erdoğan Soma bezocht, in zijn zwaar gepantserde dienstauto onder begeleiding van zo’n 150 lijfwachten. Zijn auto die door de menigte reed had het zwaar te verduren. De menigte schopte en sloeg er massaal tegenaan. Ondertussen werden er leuzen gescandeerd, waarmee de mensen het onmiddellijke aftreden van Erdoğan en zijn regering eisten. Enkele voorbeelden van gescandeerde leuzen: “Erdoğan moordenaar!”, “Regering treed af!”.

 

“De dood zit in de natuur van de mijnarbeid”

Alsof het verlies en het verdriet van de mensen niet genoeg was, heeft Erdoğan in de dagen na de mijnramp diverse verklaringen afgelegd, die niet nieuw waren en die hij in het verleden naar aanleiding van andere mijnrampen ook al had afgelegd. De kern van de boodschap in zijn verklaring is dat de dood nu eenmaal in de natuur van de mijnarbeid zit en dat de mens daar niet veel tegen kan doen. Volgens Erdoğan is de dood van iedere mijnarbeider bovendien het onvermijdelijke resultaat van het lot, zoals dat door God is bepaald en voorgeschreven. Na deze verklaringen stuurde de regering een batterij van geestelijken naar Soma met de opdracht de arbeiders die de ramp hebben overleefd en de nabestaanden van de overleden arbeiders uit te leggen dat de boodschap van Erdoğan juist is en dat zij in het lot en in Gods wil zouden moeten berusten. Ook hebben de geestelijken de spot gedreven met de nabestaanden door hen te trachten wijs maken dat de overleden ‘broeders’ ‘door God ontvangen’ zouden zijn en ‘naar het paradijs begeleid’ zullen worden.

 

Is dat alles om te lachen of juist om te huilen? In ieder geval staat vast dat de regering de batterij geestelijken naar Soma stuurde om de verantwoordelijkheid met betrekking tot de ramp en de overledenen die de regering niet op zich wil nemen, naar God door te schuiven. De geestelijken moesten zo de nabestaanden ervan weerhouden de regering verantwoordelijk te stellen voor de dood van hun geliefden en schadevergoeding van de regering te eisen.

 

Strijd van de mijnarbeiders ontwikkelt zich verder

Daar zijn ze echter niet in geslaagd. De bevolking van Soma onder leiding van de mijnarbeiders is zowel tegen de gewelddadig optredende politiemacht als ook tegen de batterij van de liegende en bedriegende geestelijken in opstand gekomen en eist schadevergoeding en verantwoording van regering, mijnbazen en vakbondsbobo’s.

 

Inmiddels hebben de mijnarbeiders die op de steun van de bevolking van Soma kunnen rekenen het regionaal bestuur van de bij vakcentrale Türk-İş aangesloten  vakbond Maden-İş tot aftreden gedwongen omdat dit bestuur de arbeiders had verraden door met de mijnbazen en de regering te heulen. De strijd van de mijnarbeiders is zich momenteel verder aan het ontwikkelen en kan er nu ook al vastgesteld worden dat die strijd op groeiende steun en solidariteit uit het hele land en ook vanuit het buitenland kan rekenen.

 

Lees ook mijn eedere opiniestuk over 'arbeidsongelukken in Turkije door neoliberaal beleid AK-partij' (zie link hieronder)

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer