Voetbal
14 juni 2014 | door: Jeroen van Gerven, Latijns-Amerikaexpert en publicist

Uiteindelijk is het WK goed voor Brazilië

In Brazilië heerst grote onvrede over het WK, omdat zo veel geld wordt uitgegeven aan een voetbalfeest. Maar het land ontbeert juist een goede infrastructuur en buitenlandse investeringen.

"Niet alle problemen kunnen aan het WK gerelateerd worden"

Vooral in Brazilië, maar ook daarbuiten, staat het WK voetbal in Brazilië ter discussie. Er heerst grote onvrede in het land, omdat zo veel geld wordt uitgegeven aan een voetbalfeest, terwijl onderwijs en gezondheidszorg in het grootste land van Zuid-Amerika nog zo veel te wensen overlaten. Maar de demonstranten vragen ook meer economische groei en welvaart. Daarvoor ontbeert Brazilië echter een goede infrastructuur en buitenlandse investeringen. Dat zijn juist zaken die met het WK een positieve impuls kunnen krijgen.

 

Sociale inhaalslag

Toen Brazilië in 2007 het WK voetbal 2014 kreeg toegewezen, werd dat daar met een volksfeest ontvangen. En ook de rest van de wereld was enthousiast. Een land vol passie voor voetbal immers en een opkomende economie die het aan zou moeten kunnen.

 

Maar inmiddels is de stemming totaal omgeslagen. Dat werd vorig jaar al duidelijk toen er tijdens de Confederations Cup massale demonstraties waren. Dat protest is nooit helemaal opgehouden en is met het naderen van het WK weer opgelaaid, nu vooral in de vorm van stakingen. Inmiddels denkt 60% van de Brazilianen dat het WK niet goed is voor hun land.

 

Op het eerste gezicht hebben de tegenstanders het gelijk aan hun zijde. Brazilië heeft zich enigszins aan de organisatie van het WK en de Olympische Spelen in 2016 vertild. Het is duidelijk dat er te veel en te dure stadions zijn gebouwd. Soms was een ziekenhuis of een onderwijsinstelling inderdaad meer op zijn plaats geweest, zoals de tegenstanders van het WK nu betogen. Daarnaast is de geplande nieuwe infrastructuur nog niet voor de helft gerealiseerd, zijn alle begrotingen overschreden en mag niet vergeten worden dat veel sloppenwijkbewoners zijn geconfronteerd met ernstig overheidsgeweld in een poging de drugsoorlogen die in de favela’s heersen te pacificeren.

 

Onstuimige ontwikkelingen

Echter, niet alle problemen kunnen zomaar aan het WK gerelateerd worden. De diepere achtergrond van de massale demonstraties zijn niet in de eerste plaats de WK-perikelen. Die moeten we zoeken in de onstuimige ontwikkeling die Brazilië deze eeuw doormaakt. De economie is explosief gegroeid en was in 2013 de achtste ter wereld. Vooral dankzij de regering van president Lula da Silva (2003-2011) maakte het land ook een sociale inhaalslag. Het gemiddelde inkomen steeg, het aantal armen nam af en de middenklasse groeide. De laatste jaren vlakt de economische groei echter af en komen structurele zwaktes aan het licht. De Braziliaanse economie is erg afhankelijk van de export van grondstoffen en de marktprijs daarvan. De Brazilianen hadden sneller willen doorgroeien en dat is ze door de regering ook beloofd. Er zijn namelijk nog altijd veel armen en die willen ook de stap hogerop maken. En zij die de middenklasse hebben bereikt, willen meer vooruitgang en verlangen dat hun regering daarvoor de voorwaarden schept. Hierin ligt de fundamentele grond voor de onvrede en het protest.

 

De achtergrond van de onvrede is dus veel breder van aard dan de nu veel gehoorde stelling dat Brazilië eerst maar eens moet investeren in onderwijs en gezondheidszorg in plaats van voetbalstadions, wegen, metro’s en vliegvelden. Overigens vinden vergelijkbare ontwikkelingen en protesten ook plaats in andere landen in Zuid-Amerika, wat er ook op duidt dat het WK vooral een goed middel is om aandacht voor het protest te krijgen.

 

Infrastructuur

Ter nuancering is het verder ook goed te weten dat naast de investering van 8 miljard euro in nieuwe stadions en infrastructuur in dezelfde periode 272 miljard euro is geïnvesteerd in onderwijs en zorg. Dit geeft aan dat de omvang van de Braziliaanse economie groot genoeg is om de investeringen voor het WK op economische gronden te rechtvaardigen, zelfs als ze niet allemaal goed renderen en de FIFA ruimschoots meeprofiteert van de opbrengst.

 

Bovendien vergeten velen nu dat Brazilië de investeringen in de infrastructuur juist nodig heeft om de zo gewenste verdere economische groei mogelijk te maken. Het heeft weinig zin om alsmaar meer in onderwijs en armoedebestrijding te investeren, als het economisch verkeer straks strandt op volle wegen en te kleine, ouderwetse vliegvelden.

 

Natuurlijk had de infrastructuur ook wel verbeterd kunnen worden zónder het binnenhalen van grote sportevenementen. Maar het feit dat er uiteindelijk veel níet gerealiseerd is, doet vermoeden dat zonder deze druk het afstel en uitstel alleen maar groter zou zijn geweest. Verder leveren het WK voetbal en de Olympische Spelen Brazilië enorm veel aandacht en publiciteit op. Op zichzelf is dat een factor die moeilijk te kwantificeren is en ook heel goed negatief kan uitpakken. Maar mits Brazilië erin slaagt om tijdens het WK een positief beeld van de organisatie te schetsen, zal dat de internationale positie van Brazilië ten goede komen. En ook dat zal een voorwaarde zijn om het land verder te ontwikkelen. De Braziliaanse economie stagneert nu mede door een gebrek aan buitenlandse investeringen.

 

'Eerste wereld'

Hoe dan ook leert de rest van de wereld het land de komende weken beter kennen en zullen de Brazilianen leren wat in het buitenland van hen verwacht wordt. Niet alleen ten aanzien van toerisme, maar ook binnen het bedrijfsleven heerst nog veel onwetendheid en argwaan ten aanzien van de mogelijkheden in een land als Brazilië. Het is voor Brazilië van belang dat het niet meer wordt gezien als een ‘van dat soort landen’, maar als onvoorwaardelijk lid van de ‘eerste wereld’. En zonder het buitensporig geweld goed te praten, moet je vaststellen dat de situatie met veel drugs en geweld en in de favela’s onhoudbaar was voor een land met internationale aspiraties. Zonder de wens om tijdens het WK een goed visitekaartje af te geven, was de situatie waarschijnlijk op zijn beloop gelaten.

 

Laten we hopen dat Brazilië erin slaagt om het WK voetbal toch nog te benutten om te genieten van het voetbal, een periode van pessimisme en onvrede achter zich te laten en economisch en sociaal een doorstart te maken. Een kans voor open doel.

Trefwoorden:
SportVoetbal

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Jeroen van Gerven, Latijns-Amerikaexpert en publicist
Uiteindelijk is het WK goed voor Brazilië - 14 juni 2014
Hugo Chávez verdient ook waardering - 12 maart 2013



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer