Generaties
20 juni 2014 | door: Mieke Van Gramberen, Algemeen directeur Flanders Synergy

'Goesting' tot je 65ste

Leuk de werkplek op met fitnessruimtes of pooltalfels, al wat je wil, maar als je mensen echt langer aan de slag wil houden door jobs meer werkbaar te maken, moet je ingrijpen op de jobinhoud zelf.

"Geef mensen werkbaar werk, en de bereidheid om tot aan hun pensioen te werken neemt zienderogen toe."

De gemiddelde levensverwachting is sterk gestegen. Lag die voor mannen in 1910 op 50 jaar dan ligt hij anno 2012 op 78 jaar. Als mensen gemiddeld langer leven, mogen we verwachten dat ze óók langer werken – zoals de commissie pensioenhervorming voorstelt?

 

Patrick Deboosere (opinie, De Standaard, woensdag 18 juni) meent van niet. De mensen die met pensioen gaan, hebben daar immers goede redenen voor. Ze willen profiteren terwijl ze gezond zijn. In dezelfde lijn wordt ook opgetekend dat 60-plussers vaker met gezondheidsklachten kampen.

 

Mogen we verlangen dat mensen langer werken? Dat mag.

 

We leven immers niet alleen gemiddeld langer maar ook gezonder. Het aantal zestigers dat geen activiteitsbeperkingen ervaart is omvangrijk én stijgt. Ook de kwaliteit van de arbeid evolueert positief. Werken geeft mensen energie (Dewitte, 2010). Werken kan plezierig, betekenisvol en gezond zijn. Is er dan geen vuiltje aan de lucht? Mogen we rustig en lustig met z’n allen werken tot ons 65ste, bij ongewijzigd beleid? Dat mag niet.

 

'Werkbaar werk'

De kwaliteit van de arbeid is over het algemeen positief geëvolueerd. Daar staat tegenover dat nog heel wat mensen (21%) “werkbaarheidsknelpunten” in hun job ervaren. Het gaat oa. om werkdruk, weinig leermogelijkheden of om een slechte combinatie arbeid en gezin. En laat dit nu een bepalende factor zijn in de bereidheid om al dan niet langer te willen werken. Als mensen “werkbaar werk” hebben is de bereidheid om te werken tot aan de pensioenleeftijd groot (83,2% van de 40+ers wil werken tot aan het pensioen). Maar wanneer werknemers één of meerdere knelpunten ervaren dan verdwijnt de bereidheid om die job tot aan de pensioenleeftijd uit te oefenen als sneeuw voor de zon (slechts 48,5% van de betrokken 40+ers acht dit haalbaar).

 

Hoe komt werkbaar werk tot stand? Denken we aan pooltafels om werknemers tijdens de pauze te verstrooien? Het inrichten van een fitness ruimte? Een massage op het werk? Het is iedereen gegund maar het raakt niet aan de essentie van werkbaar werk. Werkbaar werk komt tot stand wanneer je beschikt over gevarieerd werk, wanneer je je eigen werktempo en volgorde kan bepalen, wanneer je problemen in het werk zelf kan oplossen, wanneer je de kans krijgt om nieuwe zaken te leren en wanneer je steun ondervindt van je collega’s en je baas.

 

Ambitie

De commissie pensioenhervorming pleit voor een krachtig arbeidsmarktbeleid dat de pensioenhervorming flankeert. We hebben inderdaad een “Vlaams pensioenplan rond werkbaar werk” nodig, een plan dat vertrekt vanuit de ambitie: wat moet er gebeuren opdat mensen ‘met goesting’  tot hun 65ste aan het werk kunnen blijven? Hoe kunnen we in bedrijven voorwaarden creëren zodanig dat mensen tot aan hun pensioengerechtigde leeftijd aan de slag kunnen gaan in werkbare banen? En hoe realiseren we dit in samenhang met een ambitie om sterke, wendbare én performante organisaties uit te bouwen.

 

Laten we twee prioriteiten naar voor schuiven.

 

1) Van slopende naar actieve jobs

Slopende jobs, jobs met hoge taakeisen en weinig autonomie en beslissingsruimte, moeten omgezet worden in actieve jobs, d.w.z. jobs waar hoge taakeisen aan worden gesteld in combinatie met hoge autonomie. We weten immers uit decennialang onderzoek dat slopende jobs mensen ziek maken. Een greep uit de wetenschappelijke evidentie? Slopende jobs zijn mentaal belastend, leiden tot emotionele uitputting, een grotere job-ontevredenheid, uitputting en het zich negatief afzetten tegen de omgeving (burn-out), verhoogde bloeddruk en cortisolgehalte dat bovendien doorwerkt in de privétijd, verhoogde kans op cardiovasculaire aandoeningen. Vorig jaar werd nog vastgesteld in een longitudinale studie dat mensen die gedurende meerdere jaren een slopende jobs uitoefenen een verhoogde kans hebben om in de blijvende arbeidsongeschiktheid terecht te komen.

21% van de jobs in Vlaanderen is slopend. We vinden ze vaker terug bij bepaalde beroepsgroepen, waaronder call center operatoren, machineoperatoren, ed.

 

2) Werk van betekenis

We moeten ook op zoek naar betekenisvol werk voor iedereen. En dit valt niet te rijmen met kortcyclisch werken. Kortcyclisch werk is arbeid waarbij werknemers een taak die heel kort duurt (minder dan één minuut) voortdurend op dezelfde wijze moet herhalen. Onderzoekers brengen kortcyclisch werk in verband met “passieve jobs” d.w.z. jobs waarin weinig taakeisen (weinig complex, zeer voorspelbaar en weinig variatie) worden gesteld en weinig autonomie (weinig beslissingsruimte, weinig informatieve en weinig contactmogelijkheden) aan wordt gegeven. Het feit dat je telkens handelingen moet herhalen leidt tot een moeilijke en belastende lichaamshouding en ergonomische risico’s. Het kortcyclisch werk zou in België toenemen (29% van de werknemers zou kortcyclisch werk verrichten). We moeten dit kortcyclisch werk terugdringen.

 

3) Van inspiratie naar actie

Is het haalbaar? Zijn er Vlaamse bedrijven die dit willen proberen? Misschien is het voor de industrie moeilijker dan in andere sectoren? Ondertussen zijn er meer dan 200 bedrijven gestart met het “nieuwe organiseren”. Benieuwd? Luister even naar de treinbouwers van Bombardier over de omzetting van slopende naar actieve jobs, praat met de stiksters van het lingeriebedrijf Van de Velde die door het verlaten van kortcyclisch werk opnieuw werk van betekenis kregen en met de call center medewerkers van Memo. Zij kunnen u ongetwijfeld met verve illustreren dat werk door taakverrijking gevarieerd en boeiend kan zijn.

Dus waarop wachten we? Om samen met bedrijven en sociale partners hier ambitieuze afspraken rond te maken.

 

De tijd van studeren is voorbij. Het is tijd voor actie. 

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Mieke Van Gramberen, Algemeen directeur Flanders Synergy
'Goesting' tot je 65ste - 20 juni 2014



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer