Veiligheid
1 juli 2014 | door: Ineke Jansen, Eigenaar Governess

Er zijn te veel rare regels

Preventie door wet- en regelgeving is de enige reflex van politici en juristen. Vermindering van regeldruk kunnen we daarom niet aan hen over laten. Wetenschappers, marketeers en analisten, meld u!

"Incidentgedreven regelgeving is schieten met een kanon op een mug en iedereen over één kam scheren."

Er waait een tent om tijdens Pukkelpop en hup, alle festivals worden gedwongen om zelfs bij bladstil weer een meteodienst in te huren. Er zijn problemen met een paar motorclubs en dus mag geen enkele motorrijder in zijn clubkleding naar de TT of Veteranendag. Met op zichzelf al rare regels wordt iedereen tegenwoordig over één kam geschoren. Daar krijg je luis van, dat gaat jeuken.

 

Rare regels
Wetten en regels zijn bedoeld om een bepaald maatschappelijk gedrag of effect te bewerkstelligen. Rare regels zijn wetten en regels die hun doel voorbij schieten of waar met een kanon op een mug wordt geschoten. Een paar voorbeelden.
 
Festivals
Als je veilige festivals wilt, is het goed om daarover regels met elkaar af te spreken. De algemene eis is dan veiligheid, met een aantal kaders. Maar dat wil niet zeggen dat je voor een klein dorpsfeest dezelfde Handreiking Evenementveiligheid toe moet passen als voor Dance Valley in Spaarnwoude. En toch gebeurt dat, waardoor de vrijwilliger bij de dranghekken in alle gevallen vervangen moet worden door gecertificeerde beveiligers. Er zijn gemeenten waar genuanceerder wordt gewerkt, maar de neiging is om alle festiviteiten over de door Den Haag gegeven kam te scheren en de maximale eisen te stellen, zodat bestuurders geen risico lopen.
 
Veilig verkeer
Artikel 5 van de Wegenverkeerswet zegt dat ik me in het verkeer moet gedragen en mezelf of anderen niet in gevaar mag brengen. Aan mij de taak om te leren wat veilig rijden betekent en me daar aan te houden. Doe ik dat niet, bijvoorbeeld omdat ik niet oplet tijdens het bellen, of veel te lang achter het stuur zit, dan is dit artikel voor de politieagent voldoende om mij op basis van zijn professionele inschatting daar voor te bekeuren. Daar hebben we artikel 61a (het verbod op het vasthouden van een mobiele telefoon) of de rijtijdenwet niet voor nodig. Waar de tachograaf van de beroepschauffeur nog een administratieve controle achteraf mogelijk maakt, geldt voor veel specifieke verkeersregels dat ze alleen maar in heterdaad situaties tot een sanctie kunnen leiden. Dan heb je veel camera's en handhavers nodig. Zo stimuleer je kat-en muisspelletjes, waar je het publiek beter kunt aanspreken op het belang van veilig rijden en dure handhaving inzet voor excessen. Het wachten is op de 'kanon op een mug' variant: alle auto's zelfsturend (of wij robots) met door de wetgever geprogrammeerde software. Wel zo veilig, maar nadenken doen we niet meer.

Clubkledingverbod
Sinds 10 motorclubs op een zwarte lijst staan, maken burgemeesters gebruik van het verbod om motorclubkleding te dragen. In Tilburg mag je in het centrum 's nachts niet rondlopen in die kleding, omdat de gemeente 'een prettige sfeer wil creëren voor het uitgaanspubliek in de stad'. Tijdens Veteranendag mocht motorclub The Veterans voor het eerst sinds drie jaar niet in clubkleding meedoen. Tijdens de TT was het verboden om in motorclubkleding te verschijnen. Ook al had de burgemeester geen signalen van een forse toestroom van leden van een motorclub.

Het clubkledingverbod is een rare, naïeve en domme regel. De regel gaat er op voorhand van uit dat iedereen met die kleding van kwade wil is, terwijl we in deze rechtstaat toch uitgaan van onschuld tot het tegendeel bewezen is. Het is naïef te denken dat als een club iets kwaads in de zin heeft, ze zich door een kledingverbod laat tegenhouden (omkleden is een koud kunstje). En dan: als je er van uit gaat dat een bepaalde groep in bepaalde kleding voor overlast zorgt, dan is het toch juist handig om ze te kunnen herkennen aan hun kleding? Waar is het eind? Als Oranje-supporters voor overlast zorgen, mogen we dan op Koningsdag ook niet meer in het oranje uitgedost feestvieren? 

Omgekeerde wereld
Als ik zo om me heen kijk en het nieuws volg, kom ik veel rare regels tegen. In de horeca, bij detaillisten, in de buurt, op het vlak van milieu, zorg, scholing en keuring. Veel rare regels komen tot stand na incidenten en zijn bedoeld om dat specifieke incident in de toekomst in alle gevallen te voorkomen. Dat is namelijk de enige reflex van politici en juristen: preventie door incident-wetgeving.
De regeltjes worden specifieker en de toepassing generieker: er wordt steeds vaker met een kanon op een mug geschoten en steeds meer wordt iedereeen en elke situatie over één kam geschoren. Zo probeert de overheid grip te krijgen op situaties en menselijk gedrag. Daarmee krijgt wet- en regelgeving het karakter van een handhavingsinstrument; dat is de omgekeerde wereld. Dat past in een dictatuur, niet in een democratie. Wetten en regels zijn bedoeld om te worden nageleefd door burgers en bedrijven en de overheid heeft tot taak die naleving af te dwingen. Met duidelijke en handhaafbare regels, voorlichting en controle. En wel in die volgorde!

 

Andere kam
Mensen hebben geen moeite om zich te houden aan regels als ze de zin er van in zien en als er sprake is van redelijkheid en billijkheid. Als regels aan die criteria voldoen, kun je met voorlichting en verleiding al veel bereiken. En hoef je als overheid het -dure- handhavingsinstrumentarium alleen te richten op risico-profielen en mensen die zich niet aan de regels willen houden. Het is tijd om echt eens de stofkam door wet- en regelgeving te halen en ons te ontdoen van rare regels. Dat begint met reflectie op de reflex: niet elk incident is aanleiding voor aanscherping van bestaande of het introduceren van nieuwe regels. Soms is het voldoende om vast te stellen dat het was wat het is: een incident.
De stofkam door rare regels halen is niet meer of minder dan je afvragen welk maatschappelijk effect of gedrag met de regel wordt beoogd. Om dan vervolgens vast te stellen wat mensen van nature al willen en doen, wat je met voorlichting en verleiding kunt bereiken en waar toezicht en controle nodig is. Het kammen kunnen we daarom niet overlaten aan politici en juristen alleen. Gedragswetenschappers, marketeers, business- en risico-analisten, meld u!

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer