Generaties
3 november 2014 | door: Nikolai De Clercq, Student Wijsbegeerte

Kanttekeningen bij te vaak wisselende gezinsstructuren

Het is raadzaam op economische wijze gebruik te maken van de mogelijkheid tot aanpassing van het gezinsleven, want het is net de exclusiviteit van liefde - die in het gezin ontstaat - die haar waardevol maakt.

"Heb ik nu twee mama’s of slechts één en wie is dan de echte?"

Co-ouderschap. Nieuw samengesteld gezin. Nestgezin. Klinken deze termen u bekend in de oren? Vast wel. De laatste decennia lijkt een waterval aan nieuwe gezinsvormen ons te overspoelen, en allemaal hebben ze het volgende gemeen: ze wijken af van het traditionele kerngezin (zie noot 1) - waarin we te maken kregen met een moederfiguur, een vaderfiguur en hun biologische telgen. Vaak komt dit vandaag omwille van een incompatibiliteit tussen man en vrouw, alhoewel dit zeker niet de enige oorzaak is.

 

Onder dekking van verscheidene leuzen (vrijheid, tolerantie…) vinden veranderingen in de gezinsstructuur plaats met als resultaat een verwarrende hiërarchie. Zo is er sprake van stiefkinderen, halfzussen en adoptiebroers. Betekent het gebruik van dergelijke labels dat deze anders zijn dan jouw bloedverwanten of staan zij op gelijke voet? Wie heeft zeggenschap over dit kind, wie bepaalt naar welke school het andere gaat, waar woon ik? Heb ik nu twee mama’s of slechts één en wie is dan de echte? Dergelijke vragen maken ons duidelijk dat nieuwe gezinsvormen eerder dan vrijheid en tolerantie te promoten, het risico dragen tot beperking van vrijheid en tolerantie binnen het gezin. En dat is duidelijk in tegenspraak met de intenties van de gezinsstichters.

 

Nieuwe gezinsvormen trekken het begrip familie zeer breed open, zodanig dat het niet zelden de vraag blijft of we hier überhaupt nog over familie kunnen spreken. Om een goed begrip te krijgen van verbrede families is het zinvol de Europese gezinssituatie voorafgaand aan de opkomst van het kerngezin toe te lichten. Uit historisch perspectief (zie noot 2) blijkt namelijk dat de familie van oorsprong ook heel wat meer inhield dan man, vrouw en kinderen. Doorheen de middeleeuwen was het kerngezin niet overheersend. In plaats daarvan bestond een hechte (patriarchale) clanstructuur waarin tot de familieclan in de praktijk ook de cliënten en bedienden van een familie hoorden.

 

Het was dus niet zo dat familie voorheen altijd in een eerder strikte zin werd begrepen, integendeel. Toch is er een cruciaal verschil tussen de middeleeuwse situatie en de hedendaagse nieuwe gezinsvormen, namelijk een verschil in hoe die brede ‘familie’ tot stand kwam. In de middeleeuwen kwam dit er niet door het aangaan van nieuwe relaties, maar het behouden van oude, in bloed gesmede verbanden. Clan- en familieleden streden namelijk menigmaal aan elkaars zijde in een vendetta, ook wel bloedwraak genoemd.

Pas in moderner tijden vervaagden die verbanden en werd het kerngezin met haar nadruk op directe bloedverwantschap prominent, waardoor vetes in naam van de familie aan belang afnamen.

 

Alvorens te worden beschuldigd van een te conservatieve mindset, wil ik nu het negatieve aan nieuwe situaties nuanceren. Vanuit psychologisch oogpunt heeft het wijzigen van de gezinsstructuur niet zonder uitzondering slechte gevolgen en krijgt het familiale landschap erdoor vaak de onmisbare warmte terug. Soms is het simpelweg nodig van partner te veranderen. Naast partnerverandering kunnen volgende voorbeelden als positieve uitingen van hedendaagse evoluties worden gerekend: holebi-koppels, het adopteren van kinderen die door het blind toeval geen biologische familie hebben die voor hen kan zorgen, het aanknopen van vriendschappen met mensen die je anders misschien nooit had ontmoet.

 

Dit inzicht in positieve veranderingen gaat samen met de caveat dat hieraan ook grenzen aan zijn. Ruwweg is het begrijpelijk je te vergissen in je partner, of lovenswaardig om een aantal kinderen te adopteren, maar op een bepaald moment vereist het respect voor jouw gezinsleden dat je de gezinsstructuur behoudt zoals ze dan is. Dit punt wil ik even verder toelichten: hoe moet een kind immers omgaan met het komen en gaan van nieuwe broertjes en zusjes? Heeft dat kind dan nog wel een juist begrip van wat het betekent om een broertje te hebben? Natuurlijk niet: iedereen begrijpt dat hier iets verloren gaat aan wat het betekent familie te zijn: het exclusieve karakter ervan.

 

Het is daarom raadzaam op economische wijze gebruik te maken van de mogelijkheid tot aanpassing, want het is net de exclusiviteit van liefde - die in het gezin ontstaat - die haar waardevol maakt. Terwijl het voor een kind deugd kan doen te leren delen met anderen, helpt het zeker niet dat dit kind nooit een vaste vader of moederfiguur kent doordat één of beide van zijn ouders er geen kwaad in zien ten volle gebruik te maken van hun vrijheid. Het doel van een gezin is in die zin de garantie op vastheid en het vertrouwen in de leden ervan: het op elkaar kunnen rekenen, onafhankelijk wanneer. De onthechting die onvermijdelijk deel uitmaakt van overdreven vaak wisselende gezinsstructuren vernietigt dat vertrouwen in meerdere gevallen, waardoor familieverbanden hun waarde verliezen.

 

Referenties

1) Cambridge University Press, Cambridge Dictionary, bezocht 28 oktober, 2014 http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/nuclear-family

2) Spierenburg, Pieter. A History of Murder. Cambridge: Polity press 2008. pp. 12-43

 

 

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Nikolai De Clercq, Student Wijsbegeerte
Kanttekeningen bij te vaak wisselende gezinsstructuren - 3 november 2014



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 51
Maak een interview van uw opiniestuk
> Meer