Debat
26 januari 2015 | door: Jan Willems & Jonas Slaats

De grootste Westerse verwezenlijking?

Doorheen de vele opiniestukken van de laatste weken en de bijhorende verabsolutering van vrijheid van meningsuiting steken enkele bedenkelijke aspecten van ons huidige mens- en wereldbeeld de kop.

""Een humorist is iemand die alleen staat en angst heeft""

Heel wat bloed vloeide er op 7 januari in Parijs en daarna heel wat inkt in de hele wereld. Een uitermate grote variatie aan opiniestukken werd ons dagelijks voorgeschoteld, samen met verschillende nieuwe cartoons. Maar enkele analyselijnen werden al snel duidelijk en als vanzelfsprekend beschouwd. Zo vielen de meeste commentatoren over elkaar heen om het gebeuren te duiden als een aanval op de vrijheid van meningsuiting en een aanval van (moslim)extremisten op de Westerse beschaving.

 

Er kunnen natuurlijk allerhande sociologische en politieke argumenten worden aangedragen die duidelijk maken dat een dergelijke framing van de gebeurtenissen in vele opzichten te kort schiet. Her en der werd dat ook gedaan, maar omwille van de vrij breed gedragen basisstelling ontstond er geen uitgebreid debat over dieperliggende sociale, politiek, geschiedkundige en mediatieke aspecten van het hele gebeuren. De debatten werden van meet af aan vooral geleid door politieke vragen rond de meest efficiënte aanpak van de strijd tegen (moslim)terreur en door sociale vragen over de mogelijke grenzen aan onze vrije meningsuiting.

 

De draak steken

Wat die laatste discussie betreft, kon men de vele opinies in grosso-modo twee categorieën onderbrengen. De ene vond dat satire zo ver mag gaan als men wenst, de andere dat lachen kan, maar kwetsen niet.

 

Het verschil tussen lachen en kwetsen ligt echter niet in de satire zelf. Het hangt vooral af van de persoon die ermee geconfronteerd wordt. In het kader van de hele context wil dat uiteraard zeggen dat men zich ook de vraag moest stellen in welke mate men met religieuze symbolen satirisch kan omgaan en of we dan rekening moeten houden met de gevoeligheden van de leden van een welbepaalde geloofsgemeenschap. Voor velen bleek dat echter al snel een uitgemaakte zaak. Satire over religieuze kwesties moet kunnen én zonder grenzen. Karel Verhoeven, de hoofdredacteur van De Standaard, concludeert op 8 januari zijn opiniestuk dan ook als volgt: "De vrijheid om de draak te steken met god en gebod is wellicht onze grootste westerse verwezenlijking.

 

Zo wordt satire natuurlijk veel meer dan een uiting van meningsvrijheid, het wordt dan plots een fundamentele verwezenlijking die onze westerse beschaving groots maakt.

 

Georges Wolinski

Aangezien ook Verhoevens commentaar geschreven werd in de geest van de hashtag #jesuischarlie, is het misschien nuttig om ze aan te vullen met de woorden van Georges Wolinski, één van de vermoordde Charlie Hebdo-cartoonisten die reeds sinds de jaren 70 met het blad meedraaide en dus waarschijnlijk heel wat meer ‘Charlie was’ dan de meesten die de hashtag de laatste twee weken op hun social media profielen plaatsten. Op 8 januari kon men in ‘La Grande Librairie’ op France 5 immers zien en horen hoe Georges Wolinski in 2006 over zichzelf zei: "Un humoriste est une personne qui est seul et qui a peur, … nous ne croyons en rien et nous ne respectons rien." ("Een humorist is iemand die alleen staat en angst heeft, … we geloven in niets en respecteren niets.")

 

Het stemt tot nadenken

Het is natuurlijk altijd arbitrair om enkele uitspraken en gebeurtenissen aan elkaar te koppelen, maar de hierboven gegeven voorbeelden zijn in vele opzichten natuurlijk behoorlijk exemplarisch voor de afgelopen weken. In verschillende bewoordingen zagen we dezelfde tendensen op heel wat plaatsen terugkeren. En misschien moeten we er geen al te grote conclusies aan vastknopen, maar wanneer we het in alle eenvoud gewoon even naast elkaar plaatsen – ‘de grootste westerse verwezenlijking’, ‘wij geloven in niets en wij respecteren niets’ en ‘ik ben alleen en ik heb schrik’ – dan stemt dat toch zonder meer tot nadenken over ons huidige mens- en wereldbeeld.

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Jan Willems & Jonas Slaats
De grootste Westerse verwezenlijking? - 26 januari 2015



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer