Onderwijs
5 februari 2015 | door: Rosalinde Tippe, Studente pedagogiek

De digitalisering in het onderwijs moet geminderd worden

Onze samenleving is helemaal in de ban van digitalisering. En daarmee staan we in het onderwijs zeker niet achteraan in de rij. Echter, we kunnen ook te veel doordraven met digitaliseren.

"De digitalisering in het onderwijs is niet bevorderlijk voor de ontwikkeling van het kind."

In 1981 werd de Personal Computer uitgevonden en een paar jaar later werd deze ook geïntroduceerd in het onderwijs. Zo rond het jaar 2000 werd deze alleen nog maar gebruikt voor eenvoudige reken- en taalprogramma's. 

 

Met de komst van het digitale schoolbord, oftewel, het digibord, veranderde er in korte tijd erg veel op scholen. Docenten konden hun 'saaie' presentatie vormgeven door er een prachtige PowerPoint-presentatie bij te laten zien.

 

Ook de tijd die besteed werd aan het voorlezen van een boek als 'Oorlogswinter' van Jan Terlouw wordt nu anders ingevuld. Want tegenwoordig hebben we een digibord en internet op school. En daarom kijken we gewoon het programma '13 in de oorlog' tijdens de les. 

 

Volgens het online platform voor docenten, leraar24.nl, zitten er ontzettend veel voordelen aan de digitalisering binnen het onderwijs. Docenten kunnen hun lessen voorbereiden op hun laptop, de leerlingen vlug helpen bij hun vragen en de absentie gemakkelijk noteren. Kortom: er lijken talloos veel voordelen te zitten aan de digitalisering binnen het onderwijs.

 

Maar wat nu als de laptop van de docent het niet doet? Dat betekent dus dat er een les moet worden gegeven zonder lesvoorbereiding en zonder beeldmateriaal. De oude, niet meer vertrouwde lesmethode van vroeger, maar dan ook nog eens onvoorbereid. Welke docent krijgt het tegenwoordig nog voor elkaar om de leerlingen dan de lesstof te geven die ze nodig hebben?

 

Er zijn zo veel vragen te stellen over de digitalisering. Is het wel ethisch verantwoord? Wat als we opeens geen internet hebben? Maar de belangrijkste vraag die mij, als pedagoge in opleiding, rest, is: heeft digitalisering van het onderwijs invloed op de ontwikkeling van het kind?

 

Onderzoek

Uit onderzoek van de Duitse neurowetenschapper Manfred Spitzer blijkt dat de digitalisering van de maatschappij ons niet slimmer maakt, maar juist dommer. Kinderen leren ontzettend snel. Dat komt al naar voren tijdens een spelletje Memory. Het geheugen van een kind is veel beter dan dat van een volwassene. Om te leren moet het kind wel mentale arbeid verrichten(Pek, 2013). Maar in deze gedigitaliseerde maatschappij wordt het denkwerk veelal aan de computer overgelaten. Hieruit kunnen we dus concluderen dat de digitalisering in het onderwijs niet bevorderlijk is voor de ontwikkeling van het kind.

 

Online colleges

Volgens onze minister van Onderwijs, Jet Bussemaker, biedt de digitalisering van het onderwijs ons vele kansen. Bussemaker staat op voor het thuis colleges volgen op eigen tijd. Ze stelt dat studenten op deze manier meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen studieprogramma. Docenten kunnen daarbij wel één moment plannen voor een responsiecollege. Tijdens dit college krijgen studenten de ruimte om vragen te stellen over het college dat zij via internet gevolgd hebben.

 

Echter, de wet- en regelgeving loopt de plannen van minister Bussemaker momenteel nog in de weg. Deze bepaalt dat minimaal tweederde van het onderwijs aangeboden moet worden in de gemeente van de instelling waar de student is ingeschreven. Een groot deel van de online colleges zullen vanuit Amerikaanse universiteiten gegeven worden. Dit betekent dat meer dan een derde van het onderwijs van buitenaf aangeboden moet worden en dat de plannen van minister Bussemaker nog niet door kunnen gaan.

 

Mijns inziens is het geven van online colleges absoluut niet bevorderlijk voor de studievoortgang van een student. Een student is zeker voor een groot deel verantwoordelijk voor zijn eigen studieprogramma, maar ook de universiteiten zijn deels verantwoordelijk voor het verloop van de studie. In Nederland zijn er een aantal Open Universiteiten gevestigd voor studenten die zelfstandig willen studeren en hun eigen studieprogramma bepalen. Studenten die hiervoor kiezen, doen dat bewust. Maar waarom zouden alle universiteiten hieraan meedoen? Waarom moet alles zogenaamd sneller en via internet? En is sneller dan echt sneller of is het alleen "sneller" voor de docent omdat deze zo minder colleges hoeft te geven? Het lijkt me niet bevorderlijk voor de ontwikkeling van de jongere om zelfs colleges online te krijgen. Dit betekent namelijk dat de studenten niet meer gemotiveerd worden om naar school te gaan. En dat terwijl school juist de plaats is voor interactie, om sociale contacten te onderhouden en vooral, om kennis te vergaren. Van interactieve colleges zal er geen sprake meer zijn. Jongeren zullen weinig contact kunnen onderhouden met hun medestudenten. Hierdoor hebben zij meer kans om in een sociaal isolement te komen en kunnen ze het gevoel krijgen dat er niemand is die hen kan helpen wanneer het even niet lekker loopt met de studie. En dat is bevorderlijk?

 

Geheugen

Als laatste wil ik nog even terugkoppelen op het onderzoek van de heer Spitzer. Hij stelt dat de mens mentale arbeid moet verrichten om te leren. Bij het volgen van een online college zal er ook mentale arbeid verricht moeten worden, maar hoe lang houdt dit onze concentratie vast? En hoe lang blijft de verworven informatie in ons geheugen?

 

Een onderzoek van Harvard en Columbia bevestigt dat het leren via online middelen onze leercurve laat dalen. In dit onderzoek werd er gekeken op welke manier informatie het best bleef hangen. Jongeren kregen op vier verschillende manieren informatie voorgeschoteld: in een boek, krant, tijdschrift of op Google. Na afloop werd er gemeten wat er van de informatie was blijven hangen. De uitkomst was steeds gelijk: de Google-kennis verdween het snelst uit het geheugen (Pek, 2013). Kortom: leren via online middelen is niet bevorderlijk voor het leerproces van het kind of de jongere. 

 

Beleid

Zojuist heeft u gelezen wat de visie van minister Bussemaker is op de digitalisering van het onderwijs. Maar hoe wordt er vanuit de overheid eigenlijk gekeken naar deze moderne technologie? De progressief-liberale partij D66 wil vaart zetten achter de digitalisering van het onderwijs. Zij vinden dat scholen meer ruimte moeten krijgen om digitaal lesmateriaal aan te bieden. Wat hen betreft wordt het digitale lesmateriaal belastingvrij aangeboden, zodat het prijsverschil tussen digitaal lesmateriaal en gedrukte boeken minder groot is. Volgens de partij worden scholen hierdoor gestimuleerd om gebruik te maken van de nieuwe technologie (Kraan, 2013).

 

Ook de Rijksoverheid pleit voor een onderwijssysteem waarin gebruikt gemaakt wordt van de moderne technologie. Zij willen dat alle scholen een digitale informatievoorziening krijgen waarop de gegevens van leerlingen uitgewisseld kunnen worden met ouders. Volgens de Rijksoverheid hebben scholen dergelijke informatie nodig om de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen.

 

Het beleid van de overheid lijkt er nogal rooskleurig uit te zien. We kunnen hier een aantal factoren uithalen die erg positief lijken voor de samenleving waarin wij leven. Studenten kunnen hun eigen studievoortgang bepalen, scholen bieden ouders de mogelijkheid om altijd informatiegegevens van hun kind op te kunnen halen.. Wat een voordelen! Toch mis ik nog iets in de rapporten van de overheid. Iets waar al die voordelen niet tegenop kunnen, want, wat als er problemen zijn met het internet? Worden deze problemen opgelost door de overheid? Internetproblemen betekent voor studenten namelijk dat zij hun college niet kunnen volgen en zich daardoor ook niet kunnen voorbereiden op hun tentamens. Wordt de overheid aansprakelijk gesteld wanneer een student een onvoldoende voor zijn tentamen haalt vanwege internetproblemen? Ik denk het niet. Waarschijnlijk wordt de student zelf aansprakelijk gesteld. En dat terwijl hij er zelf niet voor kiest om online colleges te volgen. Nee, de digitalisering van het onderwijs is een keuze die de overheid maakt. Laten zij die verantwoordelijkheid dan ook op zich nemen.

 

Vereniging zonder internet

We hebben al een aantal nadelen van de technologische ontwikkelingen aangehaald. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de gezinnen waarin internet als een taboe gezien wordt. Enige tijd geleden stuitte mijn oog op een artikel over de "Vereniging zonder internet". Deze, van oorsprong reformatorische vereniging, strijdt tegen het gebruik van internet. De reden hiervoor is dat zij zich zorgen maken over de gevaren van het internet. Zelfs, zo stellen zij, de reformatorische scholen lopen voorop in het "op internet jagen" van leerlingen (Wever, 2013). Het lezen van het artikel wekte mijn interesse, wat leidde tot een gesprek met de oprichter van de "Vereniging zonder internet".

 

In het gesprek gaf de oprichter te kennen dat hij, als vader in een gezin, het internet buiten de deur wil houden. Ook wanneer zijn kinderen later gaan studeren. Dit betekent dus dat deze kinderen niet thuis hun huiswerk kunnen maken, de ouders geen mogelijkheid hebben om de studievoortgang van hun kinderen te bekijken en de kinderen later niet online colleges kunnen volgen. Moeten we deze mensen ook geen kans geven om zich te ontwikkelen, zij het dan zonder internet?

 

Kortom: er zitten zeker voordelen aan de digitalisering van het onderwijs. Maar wegen deze voordelen zwaarder dan de nadelen? Speelt de ontwikkeling van het kind nog wel een rol in het beleid van de overheid? Want, door digitalisering zal de ontwikkeling van het kind achteruitgaan. Is dat wat we willen? Overheid, weeg de voordelen eens af tegen de nadelen. Als we talenten willen behouden in Nederland, moeten talenten ook ontwikkeld kunnen worden. En dat kan door de digitalisering te minderen! 

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Rosalinde Tippe, Studente pedagogiek
De digitalisering in het onderwijs moet geminderd worden - 5 februari 2015



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer