Midden-Oosten
9 januari 2012 | door: Chris Rutenfrans, redacteur Opinie & Debat de Volkskrant

Geloof, hoop, liefde en veel kinderen

Een persoonlijke God die de mensen liefheeft, zorgt voor gelukkige gelovigen die zich royaal voortplanten.

"David Goldman: ongelovigen, maar ook moslims krijgen te weinig nageslacht en gaan ten onder"

Een jaar of zes geleden maakte ik kennis met een essayist, die schreef voor de Asia Times, een tijdschrift dat vanaf 1999 alleen online verschijnt. Hij publiceerde onder het pseudoniem Spengler, naar de Duitse cultuurhistoricus Oswald Spengler van wie in 1918 Ondergang van het Avondland verscheen. De opstellen van deze 'Spengler' las ik met toenemende bewondering, niet alleen vanwege de intelligentie en eruditie die eruit sprak, maar ook vanwege hun grootse literaire stijl en visionaire karakter. Ze waren ook op de een of andere manier 'hard'; deze man durfde nogal wat te zeggen.

 

Ik was niet de enige bewonderaar. De Spenglercolumn op een volkomen obscure site trok geleidelijk wereldwijd meer dan een miljoen regelmatige lezers. Sommige artikelen vertaalde ik en publiceerde ze op de opiniepagina van de Volkskrant. In verband daarmee wisselde ik af en toe e-mails uit met Spengler, zonder te weten wie hij was.

 

Gelovige jood

In april 2009 onthulde hij zijn identiteit, in een artikel onder de kop 'And Spengler is...' Hij bleek David P. Goldman te heten en te werken bij de Bank of America. Hij had Duits en muziek gestudeerd, maar verdiende zijn geld voornamelijk in de financiële wereld. Goldman was niet alleen op veel wetenschappelijke gebieden thuis, ook in godsdienstig opzicht was hij niet eenkennig. Als gelovige jood werd hij hoofdredacteur van het Amerikaanse katholieke tijdschrift First Things, wat trouwens de reden was zijn ware naam te onthullen.

 

Het pseudoniem Spengler is niet willekeurig gekozen: de bijna 300 essays die Goldman sinds 1999 schreef gaan grotendeels over de ondergang van culturen. Dit blijkt ook uit de titels van de twee boeken die onlangs van hem zijn gepubliceerd. Bij de Amerikaanse uitgeverij Regnery verscheen How civilizations die (and why islam is dying too) en bij de Nederlandse uitgeverij RVP Publishers It's not the end of the world, It's just the end of you.

 

Teloorgang van het christendom

Geen opwekkende materie, maar wel van levensbelang. Goldman meent dat het sinds de Oudheid niet is voorgekomen dat volken die leven in vrede en voorspoed - zoals de Japanners en de Europeanen - bewust aansturen op hun eigen ondergang, eenvoudig door te weigeren kinderen te krijgen. Hij schrijft het lage geboortecijfer van Europa voor een groot deel toe aan de teloorgang van het christendom. Het is een feit dat ongelovigen minder kinderen krijgen dan gelovigen. Wie het geloof in het eeuwige leven is kwijtgeraakt, heeft alleen nog het naakte fysieke bestaan over, en probeert daar zoveel mogelijk plezier aan te beleven. Kinderen passen daar niet in. Zo zorgt het secularisme voor zijn eigen ondergang, merkt Goldman droogjes op.

 

Hij licht het verband tussen geloofsafval en een laag geboortecijfer toe met het feit dat Oost-Europa, waar de staat de bevolking decennia lang heeft geïndoctrineerd met het atheïsme, de laagste vruchtbaarheid van de westerse wereld kent, terwijl de Verenigde Staten en Israël, waar de meerderheid van de bevolking godsdienstig is, de hoogste geboortecijfers kennen.

 

Goldman ziet de economische crisis in het Westen als de logische uitkomst van het feit dat de babyboomers zelf geen babyboom teweeg hebben gebracht. De volgende generatie is niet komen opdagen. Er zijn te weinig jonge mensen die met het spaargeld van de vele oude mensen een gezonde economische groei kunnen waarborgen en daarmee de pensioenen en de zorg voor die ouderen in stand kunnen houden. We zullen armer worden, dat staat als een paal boven water. In de VS is de situatie nog draaglijk, omdat het geboortecijfer precies voldoende is om het bevolkingsaantal op peil te houden, maar de EU heeft met een gemiddeld geboortecijfer van 1,5 een levensgroot probleem.

 

Modernisering

Behalve aan geloof, is vruchtbaarheid ook gerelateerd aan modernisering. Dat zien we het meest dramatisch in de islamitische wereld. Er is lang gedacht dat de islam in bepaalde delen van de wereld de overhand zou krijgen doordat moslims zich sterker zouden voortplanten dan andere bevolkingsgroepen. Maar Goldman laat zien dat het vruchtbaarheidscijfer in de meeste moslimlanden nog veel scherper daalt dan elders. 'De islamitische wereld gaat over van de kindertijd tot de ouderdom zonder door de volwassenheid te zijn gegaan.' De moslimlanden met een hoge graad van alfabetisering - Iran, Turkije, Algerije, Tunesië - hebben een geboortecijfer onder het vervangingsniveau van 2,1 kind per vrouw.

 

Volgens Goldman is de islam een religie van de traditionele samenleving. Wanneer moslims die traditionele wereld verlaten en de moderne wereld binnentreden - en vooral wanneer meisjes hoger onderwijs krijgen - verandert hun gedrag radicaal. Zo hebben de meeste Iraniërs zo'n zes broers en zussen, maar slechts een of twee kinderen.

 

Vanuit de islam wordt het gevaar dat schuilt in de westerse moderniteit terdege gezien. Goldman ziet de radicale islam als een antwoord op dat gevaar. Radicale moslims worden beheerst door angst en woede vanwege het niet te stoppen voortschrijden van de Amerikaanse populaire cultuur. Zij zien hun religie en cultuur ten onder gaan in de maalstroom van de moderne wereld.

 

En 'een cultuur die op sterven ligt, handelt niet meer volgens een rationeel eigenbelang', maar vecht zich dood. Vandaar de schijnbaar irrationele zelfmoordaanslagen, zoals die van 11 september 2001, waarvan het enige doel is zoveel mogelijk anderen in de dood mee te slepen.

 

Goldman beschouwt Iran, mogelijk in het bezit van kernwapens, als het grootste gevaar, juist omdat het land niets meer te verliezen heeft. Hij herinnert aan de woorden van Khomeini: 'Of we vieren de overwinning van de islam, of we wenden ons tot het eeuwige leven en het martelaarschap. In beide gevallen is de overwinning aan ons.'

 

Verschillende godsbeelden

Maar het interessantste in Goldmans beschouwingen is zijn antwoord op de vraag waarom de islam faalt in zijn confrontatie met de moderniteit, terwijl het jodendom en christendom, althans in Israël en in de Verenigde Staten, fier overeind blijven.

 

De oorzaak is gelegen in de verschillende godsbeelden van deze godsdiensten, die ten onrechte vaak als drie vormen van monotheïsme op één hoop worden gegooid.

 

In het jodendom en christendom wordt God ervaren als een persoonlijke God die de mensen liefheeft. Uit liefde voor de mens heeft God de wereld zo gemaakt dat hij door mensen begrepen kan worden. De God van de islam is daarentegen zo hoog verheven, zo transcendent dat hij geen liefdesrelatie met mensen kan aangaan. De islamitische filosoof Al-Ghazali (11de eeuw) zei dat moslims wel van Allah kunnen houden, maar dat het nonsens is je in te beelden dat Allah van moslims houdt. In zijn kosmische willekeur bepaalt Allah alles, elke beweging van elk molecuul op elk moment.

 

De joods-christelijke God perkt zijn eigen macht in door een verbond met de mens te sluiten en daarbij aan elk individu rechten toe te kennen - met nadruk ook aan de zwakste leden van de gemeenschap. Deze rechten kunnen door menselijke autoriteiten niet worden aangetast. In de moderne wereld noemen wij ze 'onvervreemdbare rechten'.

 

In de islam is het idee van een God die zijn Almacht inperkt door een eeuwigdurend verbond te sluiten met mensen ondenkbaar. Allah is onvoorwaardelijk almachtig en eist absolute gehoorzaamheid. Daarom is in de islamitische wereld nooit een politiek systeem voortgebracht dat onderworpen is aan constitutionele beperkingen.

 

David P. Goldman: How Civilizations Die (And Why Islam is Dying Too)

Regnery Publishing; 308 pagina's; ca € 25; ISBN 978 15 969 8273 4.

 

Spengler, channeled by David P. Goldman: It's Not the End of the World (It's Just the End of You); RVP Publishers, 384 pagina's; € 21,-. ISBN 978 16 141 2202 9

Deel

met uw netwerk:
Opiniestukken van: Chris Rutenfrans, redacteur Opinie & Debat de Volkskrant
Gigaschuld verlamt Amerika - 27 mei 2012
Geloof, hoop, liefde en veel kinderen - 9 januari 2012



Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer