Godsdienst
7 mei 2015 | door: Kris Beyens

Traditie en religie staan gezinsplanning in de weg

In samenlevingen waar traditie en religie de wet dicteren zijn het vooral meisjes en vrouwen die het moeten ontgelden.

"In een betere wereld gaan traditie en religie uit de weg van gezinsplanning."

In een seculiere maatschappij maakt men er over het algemeen geen punt meer van. De grootte van een gezin is in veruit de meeste gevallen het gevolg van een eigen bewuste keuze. Jongens én meisjes doorlopen enigszins op gelijke voet een schoolcarrière die uitmondt in een bepaalde waardevolle zelfontplooiing. Dit heeft als gevolg dat een meisje pas zal trouwen of zich settelen als ze een vrouw is. Pas dan zal er eventueel aan kinderen gedacht worden. Een jonge vrouw zal zelfs eerst trachten een loopbaan op de rails te krijgen vooraleer het er effectief van komt. En ook dan zal in de meeste gevallen de keuze voor een klein gezin ervoor zorgen dat een verderzetting van die loopbaan een realistische combinatie blijft.

 

Via gedegen sexuele voorlichting worden jonge dames behoorlijk geïnformeerd over de mogelijkheden om aan gezinsplanning te doen. Dit onderdeel van reproductieve gezondheid houdt ook in dat er een relatief gemakkelijke toegang tot anticonceptie is.

 

Met mannen - die andere protagonist in het voortplantingsproces - valt doorgaans ook wel te praten als het gaat over de omvang van het nageslacht. Ze kunnen zelfs rechtstreeks zorgen voor een voortplantingsstop door bijvoorbeeld verder door het leven te gaan als de "geknipte" man.

 

Maar wat als één van die aangehaalde peilers wordt onderuit gehaald? We stellen helaas vast dat vastgeroeste tradities en religie zeer dikwijls in de weg zitten van gezinsplanning.

 

Vrouwenbesnijdenis

Traditie en religie hoeft men niet noodzakelijk als hetzelfde  te beschouwen, maar ze kunnen elkaar wederzijds wel versterken. Zeer dikwijls zijn ze sterk in elkaar verweven en weet men niet waar het ene ophoudt en het andere begint. Van veel tradities kent men de oorsprong niet eens meer. Ze zijn hun eigen leven beginnen leiden en durven zelfs uit te groeien tot extreme uitwassen. Feit is dat vooral meisjes en vrouwen in zulke samenlevingen het moeten ontgelden.

 

Vrouwenbesnijdenis, al dan niet religieus geïnspireerd, is zo een fenomeen. Het zou de vruchtbaarheid bevorderen - hetgeen biologisch gezien zeer twijfelachtig is - en tegelijk het sexueel genot ontnemen, wat dan helaas wel het geval is en zodoende vrouwen herleidt tot kweekfabrieken met alle complicaties vandien. De brede internationale gemeenschap reageert met afschuw op dit gebruik en start een hoop initiatieven om dit te stoppen. Het blijkt helaas zeer moeilijk uit te roeien.

 

Kindhuwelijken

Zodra vanuit politieke hoek iets wordt gesteund - wat in dit geval wel het toejuichen waard is -, is media-aandacht niet veraf. Dat hebben we de laatste tijd toch mogen merken. Steeds meer politici wensen zich te vereenzelvigen met groeiende initiatieven zoals Plan België. Daar gaan ze volop de strijd aan tegen kindhuwelijken. Het belangrijkste wapen hierin is het meisje aan een schoolbank. Op die manier slinkt de kans enorm dat ze op veel te jonge leeftijd trouwt en terwijl ze eigenlijk zelf nog kind is al voor een eigen kroost gaat moeten zorgen.

 

Interessant neveneffect is dus dat bij geschoolde vrouwen het geboortecijfer daalt omdat ze gewoonweg later aan kinderen beginnen, en dat terwijl ze allen veel gezonder gaan zijn. Stilaan ontstaan in enkele ontwikkelingslanden zelf (ook van overheidswege) programma's die bedoeld zijn om die hardnekkige tradities van uithuwelijking en grote gezinnen te ontraden om de algemene levensstandaard op te krikken. Men begint ook daar meer en meer te begrijpen dat men op die manier het onnodig vele lijden van ondervoede kinderen kan vermijden. Desondanks deze groeiende inzichten blijft het hard opboksen tegen de diepgewortelde patriarchale opvattingen over grote gezinnen.

 

Dwarse regimes

Turkije heet een seculier land te zijn. Maar sinds vele miljoenen Turken het nodig achtten om Erdogan als hun spreekbuis aan te stellen, lijkt het land hierin verdeelder te raken dan ooit. Langs alle kanten ondermijnde hij als voormalig premier en tegenwoordig als president het seculiere karakter waaraan Turkije 100 jaar geleden is beginnen te bouwen.

Dat hij van zijn religieuze inspiratie geen geheim maakt, is wel duidelijk. Een aantal van zijn gevolgtrekkingen hieruit flitsen de maatschappelijke rol van de vrouw enkele eeuwen terug in de tijd. Enkel het moederschap behoort de vrouw toe volgens hem, want vrouwen gelijkstellen aan mannen is gewoonweg onnatuurlijk. Om het Turkse volk niet te laten uitdrogen, moet elke vrouw minstens 3 kinderen op de wereld zetten, waarbij hij zonder nog eens naar adem te happen er ineens bij vermeldt dat anticonceptie regelrecht verraad is. En ik dacht dat de Turkse bevolking sowieso aan het boomen was ...

 

Tegen heel wat verwachting in is Iran een tamelijk vooruitstrevend land als het gaat om geboorteplanning. De staat subsidieert er allerlei vormen van anticonceptie, van gratis condooms tot vasectomie. Ze hadden enkele decennia geleden al begrepen dat een bevolkingsexplosie nefaste gevolgen zou hebben op de economie en dat natuurlijke rijkdommen te snel zouden uitputten.

Het is te zeggen, we moeten dat nu als verleden tijd beschouwen. De ayatollah beschouwde het anno 2014 ineens als te veel imitatie van een westerse levensstijl. De geestelijke leider heeft zijn zeg erover gedaan en een meerderheid van de wereldlijke leiders zijn hem daarin gevolgd. Het geheel kadert eigenlijk in het omvormen van de positie van de vrouw tot in wat het in de eerste plaats zou moeten zijn, jawel, het moederschap. Zonde in een land waar de vrouwelijke bevolking tot op heden over het algemeen vrij hoog is opgeleid.

 

De paus van de Rooms-Katholieke Kerk plaats ik gemakshalve ook maar in dit lijstje van bezielers van dwarse regimes. Hij is tenslotte staatshoofd van Vaticaanstad. Zijn invloed rijkt echter tot ver buiten zijn landsgrenzen. Zelfs in die mate dat hij zonder enig wettelijk kader grofweg 1 miljard aardbewoners in meer of mindere mate een soort van dwingende levenswijsheid weet aan te praten.

Even mochten we hopen dat met Franciscus een iets progressievere aardse link met de Katholieke god werd gekozen. Maar ondertussen hebben we kunnen merken dat ook nu weer warm en koud wordt geblazen als het gaat over zijn visie op de banale zaken van alleman, waarin hij zelf niet eens mag participeren, zoals bijvoorbeeld kindjes kopen. Het warme is zijn progressieve statement dat je als goede Katholiek toch niet meer kindjes moet kopen dan je goed zou kunnen grootbrengen, of om het iets meer met zijn eigen woorden te zeggen, "niet kweken zoals konijnen", in tegenstelling tot het oeroude "ga en vermenigvuldig u". Het koude daarentegen is dat hij in alle talen zwijgt over hoe dat te bewerkstelligen.

Hij zal wellicht gewoon ervan uitgaan dat een goede Katholiek zich dan ook meteen volledig onthoudt tenzij het gaat om zich voort te planten uiteraard. Of dat de goede huisvader zijn duim er op tijd ophoudt. Voor het zingen de kerk uitgaan, is anders ook een optie waarbij er hoegenaamd niks mis mee kan gaan ... (niet dus!)

 

Voorbehoedsmiddelen

Volgens een gefundeerde schatting zijn er in ontwikkelingslanden ruim 220 miljoen vrouwen die niet zwanger willen worden. Dat is meer dan de helft van alle vrouwen tussen 15 en 49 jaar. Maar ze kunnen of mogen geen voorbehoedsmiddelen gebruiken om een veelvoud aan redenen, meestal cultureel en religieus.

 

Nochtans is het helemaal niet moeilijk in te zien welke positieve gevolgen er zijn door vlotte toegang tot voorbehoedsmiddelen. Minder ongewenste zwangerschappen, minder abortussen, minder kindersterfte en minder kraambedsterfte. Of kan de wereld steeds meer leed aan?

 

Tradities migreren mee

Als uiteindelijk beslist wordt het geluk elders te beproeven, iets wat in toenemde mate volop gaande is, komen migranten en asielzoekers terecht in een wereld die duidelijk niet de hunne is. Een factor die in grote mate bepaalt of ze in die nieuwe wereld zullen slagen, is in hoeverre ze aan hun tradities willen vasthouden.

 

Exotische culturen leren kennen, is ongetwijfeld voor iedereen een persoonlijke verrijking. Maar hoe multicultureel ontvankelijk je ook mag zijn, je kan niet met lede ogen aanschouwen hoe vele inwijkelingen de hierboven gehekelde tradities verder willen zetten. Het zijn gewoonweg schendingen van de mensenrechten.

 

Hoe kunnen we dan zorgen dat het zo ver niet hoeft te komen? Ik stel voor de eerste paragraaf nog eens door te nemen. In al hetgeen daar vermeld staat, is het een prima idee te investeren als we spreken over ontwikkelingssamenwerking. In een betere wereld gaan traditie en religie uit de weg van gezinsplanning.

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer