Godsdienst
14 mei 2015 | door: Charles van den Broek, schrijver en historicus

Religie is geen terreur, mensen zijn dat

De religie is al tientallen jaren de kop van jut. Atheïstische aanvallen volgen elkaar in snel tempo op. Toch worden daar meestal de verkeerde redeneringen bij gevolgd. Dat is jammer.

"Wie naar het journaal kijkt, komt al snel tot de conclusie dat alle ellende door ''de'' religie komt"

Het is altijd grappig als mensen de feiten aan hun wereldbeeld aanpassen. Meestal zie je dat op intellectuele afvoerputjes als De Jaap, GeenStijl etc., waar denken een scheldwoord is. Maar ook in (semi)wetenschappelijke kringen komt het voor, getuige het artikel ''Religie is terrorisme'', van Jarno de Snoo. Hij is tot dit (niet echt heel vernieuwende) inzicht gekomen na zijn uitzending als militair naar Irak en Afghanistan, en zijn huidige studie sociologie. Gewapend met een indrukwekkend notenapparaat wil De Snoo ons van zijn gelijk (religie is een gevaarlijke hobby waar we zo snel mogelijk van af moeten) overtuigen. Lukt dat? Niet echt. Althans niet bij mij.

 

Noten

Om te beginnen is de aanwezigheid van een notenapparaat geen garantie voor kwaliteit. Einstein volstond bij zijn algemene relativiteitstheorie met één verwijzing, dus waarom De Snoo bij het toch in lengte toch vrij beperkte  artikel aankomt met een hele waslijst, is mij een raadsel. Ik heb zelfs mijn bedenkingen bij zoveel noten; iemand die veel citeert, heeft immers zelden zelf veel te melden. Daarbij komt nog eens dat er nogal wat verwijzingen naar het werk van Richard Dawkins, zelfbenoemd hogepriester van het atheïsme. Deze Dawkins wordt door echte wetenschappers niet of nauwelijks meer serieus genomen (zijn memen-theorie is allang een hoax gebleken) en de man houdt zich tegenwoordig voornamelijk onledig met het lastigvallen en schofferen van gelovigen (de christenen wel te verstaan, hij is niet suicidaal genoeg om de moslims aan te pakken).

 

The Spanish Inquisition

Geheel in lijn met de huidige religie-vijandige sfeer, trekt De Snoo dan op tegen de uitwassen waar hij in den vreemde getuige van was, en trekt parallellen met de geschiedenis van West-Europa, meer bepaald de rol van de (katholieke kerk daarin). Ook dat is al tot vervelens toe gedaan. En altijd weer met de verkeerde insteek; er zijn inderdaad kruistochten geweest, maar om te beginnen zijn de moslims met veroveringsoorlogen in voorheen christelijke gebieden begonnen, en ten tweede kwam het christelijk verzet erg laat op gang.

 

Men vergeet maar al te gemakkelijk dat Spanje en Portugal, alsook de gehele Balkan tot aan Wenen toe (Mozart schreef zijn Turkse Mars met de troepen van de sultan in het zicht) onder islamitisch juk zuchtten.

 

Vaak worden ook zaken als de Inquisitie en heksenvervolgingen erbij gesleept; Het aantal mensen dat slachtoffer werd van de zo gevreesde (en volgens Monty Python altijd onverwchte) Spaanse Inquisitite, bedroeg uiteindelijk maar 200 personen (en dan nog uit vrije wil; of je het gelooft of niet, de Inquisitie stuurde altijd een maand(!) vooraf bericht, dus men had ruim de tijd om zich uit de voeten te maken), en de heksenvervolging kwamen pas echt op gang in de tijd van de door velen zo bewonderde Verlichting. Het is redelijk vermoeiend aan het worden, dat steeds maar weer naar ons eigen verleden wijzen.

 

Auschwitz

Een veel gehoorde reden om het geloof af te zweren, is het bestaan van ziektes, rampen en oorlogen. Duizenden zijn van hun geloof gevallen, om zich vervolgens tot de natuur te wenden. Maar ook, of juist, in de natuur komen diezelfde ziektes, rampen en oorlogen voor. Ik zie daar de logica niet van. Is een ziekte die in een ''goddelijke'' wereld bestaat wel erg, maar in een ''natuurlijke'' wereld niet? Nog vreemder is het Auschwitz-argument. ''Waar was God in Auschwitz?'', hoor je dan. Nergens, moet je dan blijkbaar zeggen, en vervolgens komt men dan dan met de verklaring dat men daarom humanist is geworden.

 

Of God in Auschwitz was, is inderdaad twijfelachtig. Maar mensen waren er zeker. Als slachtoffers, maar vooral als daders. Waarom men een (volgens die redenering niet-bestaande) god de schuld geeft van een oorlogsmisdaad, om die dan vervolgens het oude geloof in te ruilen voor een (misplaatst) vertrouwen op degenen die er wel degelijk waren (de mensen die de moorden uitvoerden), is mij  een volkomen raadsel. Met logica heeft het volgens mij niets te maken, meer met het volgen van een drogredenering. 

 

Poen, poen, poen

Opvallend is echter dat De Snoo zélf in zijn stuk een andere, veel plausibeler verklaring geeft voor het geweld dat hij in Afghanistan en Irak tegenkwam. Verschillende keren wijst hij er immers op dat de geestelijken misbruik maken van de domme, ongeletterde bevolking om hun eigen luxe positie en inkomsten veilig te stellen. Met andere woorden, het gaat om geld (en eventueel macht), niet om geloof- dat is slechts een excuus. Geld levert vaak ellende op, vooral het gebrek eraan, Wim Sonneveld en ABBA wisten dat ook al. 

 

Toch hoor ik geen oproep om het geld af te schaffen. Wel de religie, dat IS terreur volgens de schrijver (die daar niet alleen in staat, op fora als Fok!.nl etc. lees je vaak idiote scheldtirades waarbij vergeleken Gordon als ''denker des Vaderlands'' kan doorgaan).

 

Het is allemaal symptomatisch voor de tijdgeest, die - althans in het West-Europa - blijkbaar van geloof af wil; bij alles wat misgaat of waar misstanden zijn, sleept men het geloof als hoofdschuldige  er met de haren bij. En bij dat soort ''discussies'' blijkt het begrip ''terreur'' ook bijzonder rekbaar; hoe vaak ik al niet heb gehoord dat eenmaal per week naar de dienst of mis al als terreur werd ervaren, is niet meer te tellen.

 

Allerlei andere redenen

Toch gaat het conflict tussen, bijvoorbeeld, de IRA en de Britse bezetter niet om religieuze verschillen, maar om grondgebied en (arbeids)discriminatie. Er bestaan allerlei andere redenen dan religie voor misstanden, gevaren en conflicten, al dan niet gewelddadig. Ik kan wel enkele voorbeelden geven.

 

In de jaren zestig en zeventig vielen er in Europa honderden doden bij links politiek (ETA, Rote Armee Fraction, Brigate Rosso, Bader-Meinhoff groep) geweld, toch riep niemand dat ''politiek terreur ís''.

 

Jaarlijks vallen er in Nederland 570 doden in het verkeer (tegen één slachtoffer van religieus geïnspireerde terreur, Theo van Gogh), toch wil niemand het verkeer afschaffen. (Wereldwijd zijn de verhoudingen 1.240.000 verkeersdoden per jaar tegen ongeveer 11000 terreurslachtoffers). 

 

Vele oorlogen zijn gevoerd om grondstoffen (olie, goud, voedsel), moeten we dan roepen dat goud terreur is? Of voedsel afschaffen? Onzin!

 

Er zijn in Nederland meer doden gevallen bij voetbalgeweld dan door islamitisch fanatisme aangewakkerde terreur (waarmee ik het gevaar van moslimfundamentalisme overigens geenszins wil bagatelliseren), toch zal niemand van dat (vrij achterlijke) spelletje af willen.

 

Nee, keer op keer moet ''de'' religie het ontgelden (alsof elke religie hetzelfde is, en dus even gevaarlijk). Daar moet dus een andere reden voor zijn dan het gevaar dat het voor de gezondheid of vrijheid van het individu oplevert, anders zou men wel meer begaan zijn met de slachtoffers van al die andere menselijke bezigheden en belangen.  

 

Bekeringsdrang

De mens, zeker de westerse, is behept met een zekere bekeringsdrang. Dat hebben we waarschijnlijk overgenomen van de vroegere missionarissen die ons in de middeleeuwen kwamen bekeren tot het christendom. Als een geloof al  generaties in een familie aanwezig is, gaan de scherpe randjes er vanzelf van af. Maar wie een nieuwe waarheid ontdekt, vervalt al snel in fanatisme. Dat geldt voor fundamentalistische moslims, maar ook voor verse atheïsten.  Het afschaffen van dat vermaledijde geloof zal de heilstaat opleveren, is hun (vaak heilige) overtuiging. Vandaar de felheid in de aanvallen op het geloof, en het volledig doof zijn voor tegenwerpingen (kijk voor lol maar eens op YouTube naar een fragment uit de documentaire die Richard Dawkins voor HUMAN heeft gemaakt, en waarin hij evangelist Ted Haggarth op buitengewoon beschamende wijze het spreken onmogelijk maakt, zonder enig argument aan te dragen, en hij hem met een geprojecteerde tekst over zijn sexuele gedrag - hij schijnt een mannelijke prostitué te hebben betaald voor sex - ook nog een trap na geeft).

 

Men gaat er als kersverse atheïst vanuit (op basis van het lezen van een stuk of drie boeken, net als de aanhangers van ISIS of Al-Qaida) dat men gelijk heeft. Daarbij vergeet men maar al te vaak (en te graag) dat er geen enkele cultuur ter wereld is, hoe primitief of hoog ontwikkeld ook, die niet op een geloof is gebaseerd. De paar keren dat er getracht is om een atheïstische maatschappij in te richten (Frankrijk na de revolutie van 1789, Stalins Rusland - toepasselijk ''De Grote Terreur'' genaamd , Maoïstisch China en Pol Pot's Cambodja), dat op een totaal bloedbad is uitgelopen, met veel meer slachtoffers dan ALLE godsdienstoorlogen uit de geschiedenis bij elkaar. Het aantal overstijgt zelfs dat van de beide wereldoorlogen. Atheïsten zijn namelijk veel beter in het afslachten van hun tegenstanders dan gelovigen. 

 

Begrijp me goed, voor mij hoeft niemand wat dan ook te geloven. Voor mij mag iedereen denken en geloven wat hij wil. Dus als men atheïst wil zijn, prima. Maar kom bij je beweegredenen en onderliggende filosofie niet aan met ongeldige, onzinnige of ronduit verzonnen argumenten om je ongeloof te rechtvaardigen. Als men van een atheïstisch wereldbeeld uitgaat, moet men om te beginnen ervan af stappen een (in jouw ogen) niet-bestaande god van van alles en nog wat de schuld te geven; iets dat er niet is, kán geen schuld hebben. In een atheïstische wereld zijn mensen verantwoordelijk. Dus hebben problemen en misstanden een menselijke oorsprong. En zou de oplossing dus moeten (of kunnen) zijn om de mensheid af te schaffen. Zonder mensen geen oorlogen, hongersnood, uitbuiting, epidemieën, verkrachtingen, ga zo maar door... Of is dat weer te logisch gedacht?...

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer