Generaties
11 juni 2015 | door: Bram Lambrechts

Voed op vanuit je buikgevoel

Dat opvoeden niet meer vanzelf gaat, is een tendens die we al jaren zien ontwikkelen. Kunnen we die klok niet terugdraaien?

"Het doorgeven van die waarden en normen is een natuurlijk proces"

Opvoeden is een natuurlijk proces dat we bij elke diersoort op deze planeet in de ene of de andere vorm kunnen waarnemen. Het is iets wat we meekrijgen van onze ouders, die het dan weer op hun beurt hebben meegekregen van hun ouders. Uiteraard wordt de manier waarop we onze kinderen opvoeden ook gevormd door het breed scala aan omgevingsfactoren. De invloed van deze factoren is groot, maar het moet een basis hebben om invloed op uit te kunnen voeren. Het is hier niet de bedoeling om het gehele nurture-nature debat opnieuw te openen, maar het is mijn geloof dat ouders een aangeboren basis hebben tot opvoeden.
 

Opvoeden kent vele definities en we kunnen het zeer breed bekijken. Als we het helemaal ontleden kent opvoeden steeds dezelfde basis, namelijk waarden en normen doorgeven aan de volgende generatie. Bij deze waarden en normen horen gewoontes, meningen, inzichten en gedragingen. Mijn inziens is het doorgeven van die waarden en normen een natuurlijk proces, of anders gezegd, een opvoeden vanuit het buikgevoel.

 

Opvoeden naar een norm

Laten we even een denkoefening maken. Bij het opvoeden van een kind houden we even geen rekening houden met de opvoedingsachtergrond van de ouders, met de buurt waar het kind opgroeit, genetische factoren en ga zo maar verder. Het enige wat hier in rekening wordt gebracht, is de ouder die 'iets' doorgeeft aan zijn of haar kind. Dat 'iets' is het pakket dat we bij een gewone opvoeding doorgeven van de ene generatie op de andere. Het is een evidentie dat ouders dit doen vanuit een aangeboren gevoel. Als we er vervolgens alle omgevingsfactoren, die we in het begin van de oefening weg lieten, op loslaten, vertellen we een heel ander verhaal. Het is geen evidentie meer om waarden en normen over te dragen op onze kinderen als we dus rekening houden met deze extra factoren.
 

En net daar schuilt het gevaar. Doordat we met de minste moeite een ton aan opvoedingstips en - trucs kunnen sommeren, gaat men niet meer opvoeden vanuit die evidentie. Op het internet zijn er heel veel opvoedingstips te vinden. Dit heeft dan als gevolg dat we een hele hoop materiaal voor handen hebben die we op onze kinderen kunnen loslaten. Voor elk probleem, of waar wij een probleem van maken, zijn er tien oplossingen die we kunnen uittesten op onze proefdieren, excuseer, onze kinderen.

 

Van zodra ons kind van de norm afwijkt, slaan we in paniek. Wat die norm dan wel mag zijn en hoe deze bepaald wordt, daar staan we niet bij stil. Dat die norm bepaald wordt door een maatschappij die gebaseerd is op consumeren en niet zo zeer individueel bepaald wordt, is haast bijzaak. Laten we onze kinderen dan maar met z'n allen blootstellen aan kalmerende middelen zodat ze toch maar de primus van de klas kunnen worden. Het staat vast dat kinderen die zelf een constante last ondervinden van hun druk gedrag, kunnen geholpen worden met deze middelen. Maar de farmaceutische economie moet draaien, niet waar? Laten we dus niet zo vlug grijpen naar medicatie, maar samen met de ouders kijken wat we kunnen betekenen voor deze kinderen, zonder medicatie. Mits een goed pedagogisch plan geloof ik er in dat we veel kinderen kunnen helpen een gelukkig leven uit te bouwen.

 
Het beeld dat wij hebben over opvoeden wordt ook mede gevormd door wat er in onze omgeving zichtbaar is. Dit is al eerder aangehaald. Maar dat onze omgeving aanmaant tot perfectie, is helaas niet zo ideaal voor de opvoeding. Vanaf het moment dat we onze ogen opendoen en de wekker op onze smartphone snoozen, komen we in contact met de wereld rondom ons. Zowel ouders als hun kinderen zijn constant op de hoogte van wat trending is en wat er vanuit de maatschappij verwacht wordt rondom ons. Ouders gaan dus ook een druk voelen om aan deze trending topics' te voldoen. Ook kinderen gaan een druk bij ouders leggen, omdat hun vriendje op facebook bepaalde zaken wel al mag. Dit haalt de spontaniteit uit het opvoeden en bezorgt ouders opvoedingsstress. Want fouten maken mag niet en alles moet namelijk perfect zijn met het kind.

 

Gamen

Een leuk verhaal dat regelmatig in de krant opduikt is het effect van hedendaagse games op onze jonge kinderen. De artikels staan bol van de verwijzingen naar het geweld waarmee we geconfronteerd worden tijdens het spelen van de gewelddadige games en het risico dat kinderen lopen datzelfde geweld te kopiëren. Als we even een stapje achteruit gaan nemen en de situatie onder de loep nemen, kunnen we misschien ook andere conclusies trekken. Wanneer we ons kind uren aan een stuk voor de computer posteren, lijkt het me evident dat dit niet bevorderlijk is voor de ontwikkeling van zijn jonge brein. Het lijkt mij evident dat we dus uren gamen proberen te vermijden. Deze tips zullen we ook vinden op allerhande sites en 'vakliteratuur'. We spreken dus een duur van gamen met het kind af. Uiteraard houden we ons consequent aan onze afspraak en duurt het spelen op de computer niet langer dan wat de tips ons dicteren. Indien het kind vervolgens zijn smartphone, tablet, televisie of andere digitale tools aanzet, zijn al deze goedbedoelde tips voor niets geweest. De natuurlijke reflex zou zijn om het kind naar buiten te sturen om te gaan ravotten met zijn leeftijdsgenoten.

 

De pedalen kwijt op latere leeftijd

Als deze goedbedoelde tips op regelmatige basis fout geïnterpreteerd gaan worden, zou dit kunnen leiden tot problemen op latere leeftijd. Bij jongvolwassenen, dat zijn jongeren tussen 18 en 25 jaar oud, zien we regelmatig diezelfde problemen. Door een samenloop van omstandigheden lopen ze een ontwikkelingsachterstand op waardoor ze vast komen te zitten in hun ontplooiing naar een volwassen leven. Ook hun pedagogische achtergrond laat soms te wensen over. Dit kan herleid worden naar de overdaad aan goede raad en verwachtingen die er vanuit de maatschappij geformuleerd wordt. Hierdoor zien ouders de bomen niet meer door het bos en kan het voorkomen dat ze niet meer opvoeden vanuit een zelfzekerheid.De jongeren raken de pedalen kwijt omdat ze niet meer weten wat er van hun verwacht wordt of op welke manier ze aan die verwachtingen moeten voldoen.

 

Vertrouw op het buikgevoel

De boodschap is eenvoudig. Vertrouw op het buikgevoel, dat is meestal juist. Ik ben er van overtuigd dat sommige ouders met de handen in het haar zitten als het gaat over hun kinderen. Voor hen is er net die professionele hulp voorhanden. Volgens mij kunnen ouders de juiste keuze maken voor hun kind, omdat ze weten welke waarden en normen ze hun kind willen doorgeven. Vaak hebben ze gewoon bevestiging en stimulering nodig. Ze moeten te horen krijgen dat ze eigenlijk wel goed bezig zijn. Ouders moeten zich niet laten leiden door wat er rondom hen gebeurt om over hun kind te beslissen.
 

De omgevingsfactoren zouden veranderlijk moeten zijn, maar de manier van opvoeden die een ouder in gedachten heeft, moet een vaste waarde zijn. Ze heeft een kind steeds een zekerheid waarop het kan terugvallen.

Trefwoorden:
Generaties

Deel

met uw netwerk:


Meer opiniestukken:

Bestel online:

Zo wordt u opiniemaker

In dit boek leert u in tien stappen denken en schrijven als een journalist

 

Alleen nog verkrijgbaar via bol.com


Schrijftip van de week

Week 50
Practice what you preach
> Meer